बटाटा चिरल्यावर काळा का पडतो?

कारणं

बटाटा चिरल्यावर काळा पडण्यामागचे नेमके कारणं काय आहे जाणून घ्या.

एन्झायमॅटिक ब्राउनिंग

बटाटा काळा पडण्याच्या प्रक्रियेला विज्ञानात 'एन्झायमॅटिक ब्राउनिंग' म्हणतात. ही एक नैसर्गिक रासायनिक प्रक्रिया आहे.

पॉलिफेनॉल ऑक्सिडेज

बटाट्याच्या पेशींमध्ये 'पॉलिफेनॉल ऑक्सिडेज' नावाचे एक एन्झाईम (विकर) असते. जोपर्यंत बटाटा अख्खा असतो, तोपर्यंत हे एन्झाईम सुरक्षित असते.

पेशींचे नुकसान

जेव्हा आपण बटाटा चिरतो, तेव्हा त्याच्या पेशी (Cells) कापल्या जातात. यामुळे पेशींमधील एन्झाईम्स बाहेर येतात आणि हवेच्या संपर्कात येतात.

ऑक्सिजनचा संबंध

हवेतील ऑक्सिजन आणि बटाट्यातील एन्झाईम्स यांच्यात अभिक्रिया (Reaction) सुरू होते. यालाच 'ऑक्सिडेशन' (Oxidation) असे म्हणतात.

मेलॅनिनची निर्मिती

या रासायनिक अभिक्रियेमुळे 'फिनॉल्स'चे रूपांतर मेलॅनिन (Melanin) मध्ये होते. मेलॅनिन हे तेच रंगद्रव्य आहे जे माणसाच्या त्वचेला आणि केसांना काळा रंग देते.

पाण्याचा वापर

जर चिरलेले बटाटे लगेच थंड पाण्यात टाकले, तर त्यांचा हवेतील ऑक्सिजनशी संपर्क तुटतो आणि ते काळे पडत नाहीत.

ऍसिडचा प्रभाव

लिंबाचा रस किंवा व्हिनेगर (ऍसिडिक घटक) लावल्यास एन्झाईम्सची कार्यक्षमता कमी होते, ज्यामुळे बटाट्याचा रंग बदलत नाही.

खाण्यासाठी सुरक्षित

रंगाने काळा पडलेला बटाटा खाण्यासाठी असुरक्षित नसतो; तो खराब दिसतो आणि त्याच्या चवीत किंचित बदल होऊ शकतो.

हॉटेलला टक्कर देणारी काजू करी! घरच्या घरी मिळवा शाही चव