Mansi Khambe
क्रूझ किंवा मालवाहू जहाजाकडे पाहतो, तेव्हा त्याचा वरचा भाग वेगवेगळ्या रंगांनी रंगवल्यासारखा दिसतो. काही जहाजे पांढरी असतात, तर काही चमकदार निळी किंवा काळी असतात.
लाल रंगाचा तळ
पण कधी हे लक्षात घेतले आहे का की, जहाजाचा नेहमी पाण्याखाली बुडलेला भाग नेहमी गडद लाल रंगाचा का असतो? यामागचं कारण, विज्ञान आणि इतिहास जाणून घ्या.
जेव्हा जहाजे खारट पाण्यातून प्रवास करतात तेव्हा सूक्ष्मजीव, शैवाल, शिंपले, ऑयस्टर आणि विविध सागरी वनस्पती तळाला चिकटतात. या नैसर्गिक प्रक्रियेला biofouling म्हणतात.
हे सूक्ष्म जीव जेव्हा जहाजाच्या तळावर जमा होतात, तेव्हा जहाजाचे एकूण वजन अचानक अनेक टनांनी वाढते, ज्यामुळे त्याच्या रचनेवर परिणाम होतो.
जहाजाच्या तळावरील शेवाळ आणि इतर जीवांच्या जाड थरामुळे गुळगुळीत तळ खडबडीत होतो. जेव्हा हा खडबडीत तळ पाण्यातून जातो, तेव्हा पाण्याचे घर्षण लक्षणीयरीत्या वाढते, ज्यामुळे जहाजाचा वेग लक्षणीयरीत्या कमी होतो.
ठरवलेला वेग कायम ठेवण्यासाठी, इंजिनांना आवश्यकतेपेक्षा जास्त जोर लावावा लागतो, परिणामी महागड्या इंधनाच्या वापरात लक्षणीय वाढ होते.
या मोठ्या समस्येवर मात करण्यासाठी, प्राचीन खलाशांनी आणि शास्त्रज्ञांनी 'अँटी-फॉलिंग पेंट' नावाची एक अनोखी पद्धत शोधून काढली. हा संरक्षक लेप तयार करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात तांब्याचा वापर केला गेला.
तांब्याच्या ऑक्साईडचा नैसर्गिक रंग गडद लाल असतो. यामुळेच, जेव्हा हा संरक्षक रंग जहाजांच्या तळाला लावला गेला, तेव्हा त्याचा तळ आपोआप लाल झाला.
प्रत्येक मोठ्या मालवाहू जहाजाच्या बाहेरील बाजूस एक विशेष रेषा आखलेली असते, जिला 'प्लिम्सोल रेषा' म्हणतात. ही रेषा जहाज सुरक्षितपणे किती वजन वाहून नेऊ शकते आणि ते पाण्याखाली किती खोल बुडते याचे मोजमाप करते.
गडद लाल पार्श्वभूमीवर पांढऱ्या किंवा पिवळ्या रंगात रंगवलेली ही रेषा दुरूनही स्पष्टपणे दिसते, ज्यामुळे बंदर अधिकाऱ्यांना जहाजावर क्षमतेपेक्षा जास्त भार असल्याची अचूक माहिती त्वरित मिळवणे शक्य होते.
longest living organism on Earth
ESakal