संतोष कानडे
सायाळचे काटे टोचल्यामुळे किंवा इतर प्राण्यांशी झालेल्या झुंजीत नखे अथवा दात तुटल्यास वाघ जंगलातील चपळ प्राण्यांची शिकार करू शकत नाही.
वाढत्या वयामुळे वाघाची ताकद आणि वेग कमी होतो, ज्यामुळे तो हरणासारख्या वेगवान प्राण्यांऐवजी सहज मिळणाऱ्या शिकारीच्या शोधात असतो.
इतर जंगली प्राण्यांच्या तुलनेत माणसाकडे स्वतःचा बचाव करण्यासाठी तीक्ष्ण दात, नखे किंवा प्रचंड वेग नसतो, त्यामुळे अशक्त वाघाला माणूस ही सोपी शिकार वाटते.
जंगलात हरणे, रानडुक्कर यांसारख्या तृणभक्षी प्राण्यांची संख्या कमी झाल्यास भुकेने व्याकूळ होऊन वाघ गावांकडे वळतात.
मानवी अतिक्रमण, जंगलतोड आणि शेतीचा विस्तार यामुळे वाघांचे नैसर्गिक क्षेत्र कमी होऊन मानव-वन्यजीव संघर्ष वाढतो.
पिल्लांसोबत असणारी वाघीण संरक्षणासाठी अचानक समोर आलेल्या माणसावर हल्ला करते; पुढे तीच सवय तिच्या शिकारीत रूपांतरित होऊ शकते.
जंगलात सरपण गोळा करणाऱ्या किंवा महुआ वेचणाऱ्या वाकलेल्या माणसाला वाघ एखादा प्राणी समजून हल्ला करतो आणि एकदा शिकार केल्यावर ती सवय बनते.
जर नरभक्षक वाघिणीने माणसाची शिकार करून आपल्या पिल्लांना खाऊ घातले, तर ती पिल्लेही मोठेपणी मानवालाच त्यांचे मुख्य खाद्य मानू लागतात.
तरुण आणि बलवान वाघांशी झालेल्या लढाईत पराभूत झालेल्या कमकुवत वाघांना जंगलाबाहेरील मानवी वस्तीच्या सीमेवर राहावे लागते.
जंगलाजवळ चरणाऱ्या गुरांचा पाठलाग करताना वाघांचा माणसांशी वारंवार संपर्क येतो आणि जनावरांसोबत माणसांची शिकार करण्याची प्रवृत्ती बळावते.