संतोष कानडे
वॉम्बॅट हा ऑस्ट्रेलियामध्ये आढळणारा एक वैशिष्ट्यपूर्ण सस्तन प्राणी आहे. त्याच्या विष्ठेचा आकार चौकोनी असल्यामुळे तो इतर प्राण्यांपेक्षा वेगळा ठरतो.
वॉम्बॅटची विष्ठा साधारणपणे लहान, चौकोनी आकाराच्या तुकड्यांसारखी दिसते.
हा आकार त्याच्या शरीरातील पचनप्रक्रियेमुळे तयार होतो; विष्ठेला बाहेरून चौकोनी आकार दिला जात नाही.
वॉम्बॅटच्या आतड्यांचा शेवटचा भाग हा आकार तयार होण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
संशोधनानुसार, त्याच्या मोठ्या आतड्याच्या काही भागांतील भिंतींच्या लवचिकतेमध्ये आणि आकुंचनांमध्ये फरक असतो.
आतड्यांच्या या भागांत काही ठिकाणी कडकपणा जास्त, तर काही ठिकाणी कमी असतो. त्यामुळे आतड्यांच्या आकुंचनांमुळे विष्ठेला चौकोनी आकार मिळतो.
वॉम्बॅटच्या आतड्याच्या शेवटच्या सुमारे १७ टक्के भागात विष्ठेचा चौकोनी आकार तयार होतो, असे संशोधनात आढळले आहे.
वॉम्बॅटच्या शरीरातून बाहेर पडण्यापूर्वी विष्ठेतील पाणी कमी होत असल्याने ती तुलनेने कोरडी आणि घट्ट होते.
वॉम्बॅट आपल्या विष्ठेचे तुकडे खडकांवर किंवा लाकडांवर ठेवतो. यामुळे इतर वॉम्बॅटशी संवाद साधण्यास मदत होत असल्याचे संशोधक मानतात.
विशेष म्हणजे, वॉम्बॅटचे गुदद्वार गोलाकार असते; तरीही आतड्यांच्या विशिष्ट रचनेमुळे विष्ठेला चौकोनी आकार मिळतो.