संतोष कानडे
शास्त्रज्ञांच्या मते, कावळ्याची बुद्धिमत्ता ही जवळपास ७ वर्षांच्या मानवी बालका एवढी असते.
कावळे केवळ निसर्गातील वस्तू वापरत नाहीत, तर अन्न मिळवण्यासाठी स्वतःच्या गरजेनुसार काड्या किंवा तारा वाकवून नवीन साधने तयार करतात.
कावळ्यांची स्मरणशक्ती अफाट असते; ते माणसांचे चेहरे वर्षानुवर्षे लक्षात ठेवू शकतात आणि धोकादायक माणसांना ओळखू शकतात.
'केआ' नावाचा न्यूझीलंडमधील पोपट आणि कावळे अत्यंत गुंतागुंतीची कोडी किंवा कुलूपे अन्न मिळवण्यासाठी सहज सोडवू शकतात.
हे पक्षी अन्न लपवून ठेवतात आणि नंतरच्या काळासाठी नियोजन करतात; इतकेच नाही तर इतर पक्षी आपल्याला पाहत असल्यास ते अन्न लपवण्याची जागाही बदलतात.
कावळ्यांची स्वतःची एक प्रगत भाषा असते, ज्याद्वारे ते आपल्या समूहाला धोक्याची सूचना देतात किंवा अन्नाचा शोध लागल्याचे सांगतात.
'तहानलेला कावळा' ही गोष्ट केवळ काल्पनिक नसून, कावळ्यांना पाण्याचे पात्र भरण्यासाठी त्यात खडे टाकावे लागतात, याचे अचूक शास्त्रीय ज्ञान असते.
सामूहिक भावना आणि दुःख: आपल्या समूहातील एखादा पक्षी मरण पावल्यास सर्व कावळे एकत्र येतात आणि एक प्रकारे शोक व्यक्त करत त्या जागेचा अभ्यास करतात.
केआ हा पोपट त्याच्या खोडकर आणि चौकस बुद्धीसाठी प्रसिद्ध आहे; तो पर्यटकांच्या गाड्यांचे रबर आणि बॅगांचे कुलूप देखील कौशल्याने काढू शकतो.
पक्षांचा मेंदू आकाराने लहान असला तरी त्यांच्या मेंदूतील न्यूरॉन्सची घनता खूप जास्त असते, ज्यामुळे ते पृथ्वीवरील सर्वात हुशार जीव बनतात.