प्रशांत पाटील
प्राचीन भारतीय परंपरेनुसार, राजा दुष्यंत आणि शकुंतला यांचा पुत्र भरत हा अत्यंत पराक्रमी राजा होता. त्याच्याशी जोडलेली कथा महाभारत आणि पुराणपरंपरेत महत्त्वाची मानली जाते.
भरताच्या पराक्रमामुळे आणि त्याच्या व्यापक साम्राज्यामुळे त्याचे नाव दूरवर प्रसिद्ध झाले, अशी परंपरा सांगते. पुढे त्याच्या वंशालाही भरतवंश म्हणून ओळख मिळाली.
प्राचीन परंपरेत या भूमीचा उल्लेख ‘भारतवर्ष’ असा केला जातो. म्हणजेच भरताशी जोडलेली ही भूमी अशी त्याची संकल्पना होती. ‘भारतवर्ष’ हा शब्द प्राचीन भारतीय साहित्यपरंपरेत आढळतो.
काळाच्या ओघात ‘भरतखंड’, ‘भारतवर्ष’ अशा संज्ञांमधून या भूमीची सांस्कृतिक ओळख व्यक्त होत गेली. पुढे त्याच परंपरेतून ‘भारत’ हे नाव रूढ झाल्याची मान्यता आहे.
‘India’ या नावाचा संबंध सिंधू नदीशी जोडला जातो. सिंधू नदीसाठी वापरल्या गेलेल्या प्राचीन परकीय रूपांमधून पुढे ‘India’ हे नाव प्रचलित झालं. आज भारतीय संविधानात दोन्ही नावे मान्य आहेत “India, that is Bharat”.
राजा भरत, भरतवंश, भारतवर्ष आणि भारत या नावांशी जोडलेल्या प्राचीन परंपरा भारतीय इतिहास आणि संस्कृतीचा मोठा भाग आहेत. आजही संविधानाच्या पहिल्याच कलमात देशाची ओळख 'India, that is Bharat' अशी केली आहे.
सकाळ+ चे सदस्य व्हा
ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.