भल्या पहाटे गावोगावी काकड आरती का केली जाते?

काकड आरती म्हणजे काय?

ब्राह्ममुहूर्तावर म्हणजेच सूर्योदयाच्या आधी देवाला जागवण्यासाठी आणि आरती करण्यासाठी 'काकड आरती' करण्याची परंपरा आहे.

परंपरेची सुरुवात आणि काळ

काही ठिकाणी आश्विन पौर्णिमेपासून तर बहुतांश ठिकाणी कार्तिक महिन्यामध्ये ही आरती केली जाते, ज्यामध्ये वारकरी संप्रदायाचा मोठा सहभाग असतो.

काकड आरती

या आरतीत कापसाची वात आणि तुपाचा दिवा म्हणजेच 'काकडा' पेटवून देवाला ओवाळले जाते, म्हणून याला काकड आरती असे म्हटले जाते.

संत महात्म्यांची रचना

संत ज्ञानेश्वर, संत नामदेव, संत तुकाराम, संत एकनाथ यांसारख्या अनेक थोर संतांनी काकड आरतीचे सुंदर अभंग आणि रचना केल्या आहेत, ज्या आजही मोठ्या भक्तीभावाने गायल्या जातात.

एकत्र येण्याची परंपरा

पहाटेच्या वेळी सर्व गावकरी मंदिरात एकत्र येऊन टाळ, मृदूंग आणि चिपळ्यांच्या तालावर भजने गातात, ज्यामुळे सामाजिक सलोखा वाढतो.

आरोग्याशी जोडलेले विज्ञान

भल्या पहाटे उठल्यामुळे शुद्ध हवा आणि भरपूर प्राणवायू मिळतो, ज्यामुळे आपली प्रकृती सुधारण्यास आणि आरोग्य निरोगी राहण्यास मदत होते.

महाप्रसाद आणि सांगता

काकड आरतीच्या शेवटच्या दिवशी किंवा उत्सवाच्या समाप्तीनिमित्त गोपाळकाला, भजन आणि महाप्रसादाचे आयोजन करून या सोहळ्याची सांगता केली जाते.

धार्मिक व सांस्कृतिक महत्त्व

चातुर्मासाची समाप्ती आणि धार्मिक वातावरणात होणाऱ्या या उत्सवामुळे आपली प्राचीन लोकसंस्कृती आणि वारकरी परंपरा अखंडपणे जिवंत राहिली आहे.

दिवाळीत लागणारं उटणं घरच्या घरी कधी बनवलंय का? यंदा घरीच बनवा शुद्ध उटणं!