आवश्यकतेनुसार पाणी द्या; रब्बी पेरणी वेळेत करा ------------------------ ‘वनामकृवि’च्या ग्रामीण कृषी मौसम सेवा योजनेचा शेतकऱ्यांना सल्ला सकाळ वृत्तसेवा परभणी, ता. २२ ः पिकांची सद्यःस्थिती, पाण्याची उपलब्धता, हवामानाचा अंदाज लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांनी पिकांना आवश्यकतेनुसार पाणी व्यवस्थापन करावे. पाणी उपलब्धतेनुसार रब्बी हंगामातील ज्वारी, करडई, सूर्यफूल, हरभरा पिकांची पेरणी वेळेत पूर्ण करावी. काढणीस तयार सोयाबीनची मळणीनंतर सुरक्षित ठिकाणी साठवणूक करावी, असा कृषी सल्ला वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या ग्रामीण कृषी मौसम सेवा योजनेतील तज्ज्ञ समितीने दिला आहे. पाण्याची उपलब्धता असल्यास कपाशी पिकास गरजेनुसार पाणी द्यावे, मावा व फुलकिडे यांसारख्या रसशोषक किडींचा प्रादुर्भाव दिसून आल्यास शिफारशीनुसार निंबोळी अर्क किंवा योग्य कीटकनाशकाचा वापर करावा. गुलाबी बोंडअळीच्या व्यवस्थापनासाठी प्रति हेक्टर पाच कामगंध सापळे लावावेत. प्रादुर्भावग्रस्त डोमकळ्या वेचून नष्ट कराव्यात. पिकात आंतरमशागतीची कामे वेळेवर करावीत. वेचणीस तयार झालेला कापूस वेचून सुरक्षित ठिकाणी साठवावा. तूर पिकात शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव आढळल्यास पावसाची उघडीप पाहून शिफारशीनुसार कीड व्यवस्थापन करावे. यासाठी पाच टक्के निंबोळी अर्क किंवा क्विनॉलफॉस २५ टक्के २० मिली अथवा इमामेक्टीन बेन्झोएट ५ टक्के ४.५ ग्रॅम प्रति १० लिटर पाणी या प्रमाणात वापरण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. फुलोरा अवस्थेतील तूर पिकास पाण्याचा ताण जाणवत असल्यास आवश्यकतेनुसार हलके पाणी द्यावे. मका पिकासही पाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन पाणी व्यवस्थापन करावे. लष्करी अळीचा प्रादुर्भाव दिसल्यास इमामेक्टीन बेन्झोएट ५ टक्के ४ ग्रॅम किंवा स्पिनेटोरम ११.७ एससी ४ मिली प्रति १० लिटर पाणी या प्रमाणात शिफारशीनुसार फवारणी करावी. फवारणी करताना औषध मक्याच्या पोंग्यात पोचेल, याची काळजी घ्यावी. काढणीस तयार झालेली कणसे काढून सुरक्षित ठिकाणी साठवावीत. पाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन रब्बी ज्वारीची पेरणी लवकरात लवकर करावी. पेरणीसाठी ४५ × १५ सेंमी अंतर ठेवून हेक्टरी १० किलो बियाणे वापरावे. काणी रोगाच्या प्रतिबंधासाठी पेरणीपूर्वी प्रतिकिलो बियाण्यास ३०० मेश गंधक ४ ग्रॅम या प्रमाणात बीजप्रक्रिया करावी. पोंगेमर, खोडमाशीच्या व्यवस्थापनासाठी थायामिथॉक्साम ७० टक्के ४ ग्रॅम किंवा इमिडाक्लोप्रिड ४८ टक्के १४ मिली प्रति किलो बियाणे या प्रमाणात बीजप्रक्रिया करून पेरणी करावी. रब्बी ज्वारीसाठी परभणी सुपर मोती (एसपीव्ही-२४०७), परभणी मोती (एसपीव्ही-१४११), परभणी ज्योती (सीएसव्ही-१८), परभणी शक्ती (पीव्हीके-१००९) आणि मालदांडी (एम-३५-१) यांसारख्या वाणांची निवड करावी. पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार रब्बी सूर्यफुलाची पेरणी लवकर पूर्ण करावी. भारी जमिनीत ६० × ३० सेंमी, तर मध्यम जमिनीत ४५ × ३० सेंमी अंतर ठेवावे. पेरणीसाठी हेक्टरी ८ ते १० किलो बियाणे वापरावे. रब्बी सूर्यफुलासाठी एल.एस.एफ.एच.-१७१ या वाणाची निवड करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. पेरणी केलेल्या पिकास आवश्यकतेनुसार पाणी द्यावे. शेतकऱ्यांनी हवामानाची स्थिती, जमिनीतील ओलावा, उपलब्ध पाण्याचे प्रमाण विचारात घेऊन शेतीकामांचे नियोजन करावे. कीटकनाशकांचा वापर करताना संबंधित पिकासाठी अधिकृतरीत्या मंजूर असलेले उत्पादन, लेबलवरील सूचना व सुरक्षिततेचे नियम पाळावेत, असे आवाहन कृषी तज्ज्ञ समितीने केले आहे. ---- दुष्काळात पाण्याचे नियोजन महत्त्वाचे दुष्काळाच्या काळात उपलब्ध पाणी किती दिवस पुरेल, याचा विचार करूनच पिकांचे नियोजन करावे. पाण्याचा अनावश्यक वापर टाळावा. पिकांवरील कीड व रोग यांची वेळोवेळी पाहणी करावी. कीटकनाशकांची फवारणी करण्यापूर्वी कृषी अधिकाऱ्यांचा सल्ला घ्यावा. उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करून पिकांचे नुकसान कमी करण्याचा प्रयत्न करावा, असे आवाहन कृषी तज्ज्ञ समितीने केले आहे. ---------------