MOH26B03617, MOH26B03618
मोहोळ ः मंदिरातील महादेवाची पिंड, दुरवस्था झालेले मंदिर व तोडफोड झालेला नंदी असे तीन फोटो पाठवले आहेत.

द्वापार युगाच्या आठवणी जपणारे
कोथाळ्याचे अंबिका महादेव

मोहोळ, ता. २० ः कोथाळे (ता. मोहोल) येथील अंबिका महादेव मंदिर इतिहास अन् आख्यायिकेचा वारसा सांगणारे आहे. ७०० वर्षांपूर्वीचे यादवकालीन मंदिर असल्याचे ग्रामस्थ सांगतात. द्वापार युगाशी संबंधित असलेल्या या मंदिराचे ऐतिहासिक महत्त्व आहे. श्रावण महिन्यानिमित्त ग्रामस्थांनी मंदिर अन् परिसराची स्वच्छता करून भाविकांच्या दर्शनाची व्यवस्था केली आहे.

मंदिराचे वैशिष्ट्य ः मंदिरात महादेवाच्या तीन पिंडी आहेत. मंदिरासमोर असलेला नंदी अत्यंत देखणा असून, जिल्ह्यात अशा प्रकारचा नंदी अन्यत्र आढळत नसल्याचे ग्रामस्थ सांगतात. मंदिर त्याकाळच्या दंडकारण्य परिसरात असल्याची पुराणात नोंद असल्याचेही सांगितले जाते. औरंगजेबाचे काही काळ बेगमपूर येथे वास्तव्य असताना मंदिरातील पिंडी अन् नंदीच्या मुखाची तोडफोड करण्यात आल्याचे ग्रामस्थ सांगतात.

अंबिकेमुळे पडले नाव ः मंदिराच्या नावामागे महाभारतकालीन आख्यायिका आहे. काशीच्या राजाला आंबा, अंबिका अन् अंबालिका अशा तीन मुली होत्या. त्यांच्या स्वयंवराचे आयोजन करण्यात आले होते. भीष्माचार्यांना स्वयंवराचे आमंत्रण देण्यात आले नव्हते. त्यांना स्वयंवराची माहिती मिळाल्यानंतर ते तेथे गेले. उपस्थित राजांना पराभूत करून त्यांनी तिन्ही राजकन्यांना सोबत आणले, अशी आख्यायिका आहे. त्यापैकी अंबिका कोथाळे येथे आली. त्यामुळे येथील महादेवाला ‘अंबिका महादेव’ असे संबोधले जाते, असे ग्रामस्थ सांगतात.

ग्रामस्थांची मागणी ः कौरव-पांडवांच्या आधी अन् द्वापार युगातील हा ऐतिहासिक ठेवा आहे. ७०० वर्षांपूर्वीची कागदपत्रे कुठून उपलब्ध करायची, हा प्रश्न आहे. प्रशासनाने अन् पुरातत्त्व विभागाने यातून मार्ग काढून मंदिराचा उद्धार करावा, अशी मागणी माजी सरपंच पांडुरंग माने यांनी केली.

कसे जाल
कोथाळे गाव सोलापूर-कोल्हापूर महामार्गावरील इंचगावपासून सुमारे तीन किलोमीटर पश्चिमेला आहे. तसेच मोहोळ-मंद्रूप महामार्गावरील नजीक पिंपरी येथूनही अंबिका महादेव मंदिराकडे जाता येते.