UP Day 2026: काय होतं उत्तर प्रदेशचं जुनं नाव ? युपी दिवसानिमित्त जाणून घ्या राज्याचा इतिहास आणि यंदाची थीम

उत्तर प्रदेश हे केवळ एक राज्य नसून ती भारतीय संस्कृती, अध्यात्म आणि राजकारणाची जननी आहे. यावर्षीचा ७६ वा स्थापना दिवस राज्याच्या गौरवशाली भूतकाळाचे आणि उज्ज्वल भविष्याचे दर्शन घडवणारा आहे.

प्राचीन ते आधुनिक: नावांचा रंजक प्रवास

उत्तर प्रदेशाचे नाव काळानुसार अनेकदा बदलले गेले आहे. याचा घटनाक्रम खालीलप्रमाणे आहे:

वैदिक काळ: आर्यांचे मुख्य निवासस्थान आणि रामायण-महाभारताची कर्मभूमी.

ब्रिटिश काळ (१८३६): याला सुरुवातीला 'उत्तर-पश्चिम प्रांत' (North-Western Provinces) म्हटले जायचे.

१९०२: आग्रा आणि अवध एकत्रित करून 'युनायटेड प्रॉव्हिन्स ऑफ आग्रा अँड अवध' असे नामकरण झाले.

१९३७: केवळ 'युनायटेड प्रॉव्हिन्स' (संयुक्त प्रांत) म्हणून ओळखले जाऊ लागले.

२४ जानेवारी १९५०: भारताच्या गव्हर्नर जनरलने आदेश पारित करून राज्याला अधिकृतपणे 'उत्तर प्रदेश' हे नाव दिले.

स्थापना दिवस साजरा करण्याची परंपरा

जरी राज्याची स्थापना १९५० मध्ये झाली असली, तरी अधिकृतपणे 'उत्तर प्रदेश दिवस' साजरा करण्याची सुरुवात २०१८ मध्ये झाली. तत्कालीन राज्यपाल राम नाईक यांनी मांडलेला हा प्रस्ताव मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी स्वीकारला आणि तेव्हापासून हा दिवस एका उत्सवासारखा साजरा केला जातो.

२०२६ ची थीम: 'विकसित भारत, विकसित उत्तर प्रदेश'

यावर्षीच्या कार्यक्रमाची थीम "विकसित भारत, विकसित उत्तर प्रदेश" अशी निश्चित करण्यात आली आहे. या संकल्पनेतून राज्याला आर्थिक आणि औद्योगिक महासत्ता बनवण्याचा संकल्प दिसून येतो.

लखनौमधील 'राष्ट्र प्रेरणा स्थळ' येथे मुख्य राज्यस्तरीय कार्यक्रम आयोजित केला जाईल. ७५ जिल्ह्यांच्या ऐतिहासिक आणि विकास प्रवासाचे दर्शन घडवणारी प्रदर्शने भरवण्यात येतील.

प्रशासकीय प्रवासाचे महत्त्वाचे टप्पे

राजधानीचे स्थलांतर: १८५८ पर्यंत आग्रा हे केंद्राचे ठिकाण होते, त्यानंतर सत्ता प्रयागराजला (अलाहाबाद) गेली आणि नंतर लखनौ ही राज्याची राजधानी बनली.

न्यायालय: आग्रा येथील उच्च न्यायालय १८६८ मध्ये अलाहाबादला हलवण्यात आले, जे आज देशातील सर्वात मोठे उच्च न्यायालय आहे.

उत्तर प्रदेशचे ७६ वे वर्ष हे केवळ उत्सवाचे नाही, तर 'बॉटलनेक कडून ब्रेकथ्रू'कडे जाणाऱ्या राज्याच्या जिद्दीचे प्रतीक आहे. ७५ जिल्ह्यांची विविधता आणि एकतेचा हा सोहळा 'नव्या भारताचा नवा उत्तर प्रदेश' दर्शवतो.