सिंधू जल करार भाग २: अडवणूक, शोषण आणि प्रदीर्घ काळापासून प्रलंबित असलेला हिशोब

- प्रदीप कुमार सक्सेना

1. पाकिस्तानकडून कराराचे शस्त्रीकरण

1.1 भारताच्या विकासकामात पद्धतशीर अडवणूक

करारावर स्वाक्षरी झाल्यापासून, पाकिस्तानने त्यातील विवाद निवारण तरतुदींचा वापर खर्‍या अर्थाने वाद सोडवण्यासाठी नव्हे, तर धोरणात्मक अडथळा निर्माण करण्यासाठी सातत्याने केला आहे. भारताने पश्चिमेकडील नद्यांवर प्रस्तावित केलेल्या जवळजवळ प्रत्येक महत्त्वाच्या जलविद्युत प्रकल्पाला—ज्यात कराराच्या अटींनुसार स्पष्टपणे परवानगी असलेले प्रकल्पही समाविष्ट आहेत—पाकिस्तानकडून औपचारिक आक्षेप, तांत्रिक आव्हान किंवा मध्यस्थी प्रक्रियेकडे पाठविणे यांचा सामना करावा लागला आहे.