अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग - अपारंपरिक उत्पादन तंत्रज्ञान

- डॉ. राजेश ओहोळ, करिअर मार्गदर्शक

इंटरनेट ऑफ थिंग्ज, बिग डेटा, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स इत्यादी उदयोन्मुख तंत्रज्ञानाने अर्थव्यवस्थेच्या प्रमुख घटकांमध्ये परिवर्तन घडवून आणले आहे. पारंपारिक उत्पादनात डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करून उत्पादकता, ऑटोमेशनमध्ये सुधारणा साध्य झाल्या आहेत. उत्पादन प्रक्रियेत जलद परिवर्तन दिसत आहे. पुढच्या पिढीच्या उत्पादनाने शाश्वतता, बाजारपेठेत गती, मोठ्या प्रमाणात उत्पादनांसाठी चपळता आणि पुरवठा साखळी लवचिकता या गोष्टींना प्राधान्य दिले आहे.

अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग (एएम) हे जलद प्रोटोटाइपिंग किंवा मागणीनुसार उत्पादन, किंवा डिजिटल फॅब्रिकेशन, किंवा डेस्कटॉप उत्पादन, किंवा सॉलिड फ्रीफॉर्म उत्पादन, थर उत्पादन, थेट उत्पादन तंत्र, थ्रीडी प्रिंटिंग आदी नावांनी ओळखले जाते. या प्रकारच्या उत्पादन प्रक्रियेत वस्तूंचे थरावर थर पद्धतीत उत्पादन होते.

डिझाइन स्वातंत्र्य वाढवून, बाजारपेठेसाठी वेळ कमी करून, मागणीच्या जवळ उत्पादन आणून आणि औद्योगिक शाश्वतता सुधारून पुढील पिढीच्या उत्पादनाची क्षमता अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगद्वारे साध्य झाली आहे.

या तंत्रज्ञानाअंतर्गत संगणक-सहाय्यत-डिझाइन सॉफ्टवेअर डेटा थेट हार्डवेअरमध्ये वापरला जातो जेणेकरून मटेरिअल थरांवर थर अचूक भौमितिक आकारात जमा केले जाऊ शकते. सध्या डिजिटल तंत्रज्ञानामध्ये वजाबाकी प्रक्रिया वापरून उत्पादने बनवण्यासाठी संगणक-सहाय्यत-डिझाईनचा समावेश आहे. डिजिटल उत्पादनाचे भविष्य अॅडिटिव्ह प्रक्रियांचा वापर करेल, ज्यामुळे उच्च तंत्रज्ञानाच्या उत्पादनांच्या मोठ्या प्रमाणात उत्पादनात चपळ वातावरण टिकून राहू शकेल आणि प्रक्रियेतील लक्षणीय कचरा कमी होईल.

डिजिटल प्रक्रिया, संभाषण, इमेजिंग, आर्किटेक्चर आणि अभियांत्रिकीद्वारे भारताच्या उत्पादन आणि औद्योगिक उत्पादन लँडस्केपमध्ये क्रांती घडवू शकते अशी प्रचंड क्षमता अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये आहे. गेल्या तीन दशकांमध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग तंत्रांचे व्यावसायिकीकरण करण्यासाठी सखोल संशोधन झाले आहे. परिणामी, अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग तंत्रांचा वापर ऑटोमोटिव्ह, एरोस्पेस, बायोमेडिकल, मेडिसिन, ऊर्जा आणि इतर अनेक क्षेत्रांमध्ये केला जातो. पारंपरिक उत्पादन तंत्रांपेक्षा त्याचा फायदा असल्याने, अ‍ॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगला चौथी औद्योगिक क्रांती सुरू करणाऱ्या सक्षम घटकांपैकी म्हणून पाहिले जाते.

अशाप्रकारे औद्योगिक अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगच्या प्रगतीसह जागतिक उत्पादन प्रक्रियेवर वेगाने विकसित होणारे अ‍ॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग तंत्रज्ञान परिणाम करत आहे. पारंपरिक उत्पादन हे लहान उत्पादन क्षेत्राची पूर्णपणे जागा घेऊ शकते, जिथे मोठ्या प्रमाणात कस्टमायझेशन महत्त्वाचे आहे. उदयोन्मुख व्यवसाय संधींमध्ये जागतिक उत्पादन जागा काबीज करण्यासाठी परदेशी देश महत्त्वपूर्ण आर्थिक साहाय्य आणि इतर धोरणात्मक उपायांद्वारे अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग तंत्रज्ञानाचा आक्रमकपणे प्रचार करत आहेत.

अ‍ॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगचे अद्वितीय गुणधर्म नवीन प्रकारच्या व्यावसायिक उपक्रमांना संधी देतात. यामध्ये नवीन प्रकारची उत्पादने, संस्था आणि रोजगार यांचा समावेश आहे. अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगने सॉफ्टवेअर, हार्डवेअर, उत्पादने आणि सेवा डिझाइन, उत्पादन आणि वितरण करण्याच्या पद्धतीत बदल केला आहे.

अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंग एरोस्पेस ते ऑटोमोटिव्ह आणि ग्राहकोपयोगी वस्तू अशा उद्योगांमध्ये प्रगती करत असताना, ज्यांना हे तंत्रज्ञान कसे अमलात आणायचे हे माहीत आहे, त्यांना जास्त मागणी आहे. शास्त्र-तंत्रज्ञानातील संबंधित शाखांतील शिक्षणधारकांना अॅडिटिव्ह मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये व्यावसायिक होण्याची विपुल संधी प्राप्त झाली आहे.