स्पर्धा परीक्षांसाठी कोणती शाखा?

- प्रा. विजय नवले, करिअर मेंटॉरस्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अकरावीमध्ये कोणती शाखा निवडावी हा अनेक विद्यार्थ्यांसमोर महत्त्वाचा प्रश्न असतो. शास्त्र, वाणिज्य की कला? कारण स्पर्धा परीक्षांद्वारे पुढे जाताना मोठी संधी आहे, परंतु निश्चितता नाही. नाही मिळाले यश तर काय?.शास्त्र शाखेचा सर्वांत मोठा फायदा म्हणजे मजबूत ‘प्लॅन बी’ तयार होतो. इंजिनिअरिंग, मेडिकल, फार्मसी, कॉम्प्युटर, ॲग्रिकल्चर अशा अनेक व्यावसायिक क्षेत्रांचे दरवाजे खुले होतात. त्यामुळे स्पर्धापरीक्षेत यश न मिळाल्यास विद्यार्थ्यांसमोर करिअरचे चांगले पर्याय उपलब्ध राहतात.मात्र शास्त्र शाखेची एक अडचण अशी, की अकरावी बारावीमध्ये अभ्यासाचा ताण मोठ्या प्रमाणावर असतो. जेईई ,नीट, सीईटी अशा प्रवेशपरीक्षांची तयारी करताना विद्यार्थ्यांचा बराच वेळ त्यातच जातो. त्यानंतर इंजिनिअरिंग, मेडिकलसारख्या अभ्यासक्रमांमध्येही अभ्यास जास्त असल्यामुळे स्पर्धा परीक्षांसाठी स्वतंत्र वेळ काढणे कठीण ठरते. वास्तव असे आहे की, स्पर्धापरीक्षांमध्ये शास्त्र शाखेची पार्श्वभूमी असलेल्या विद्यार्थ्यांचे प्रमाण कमी नाही..अभियांत्रिकी किंवा वैद्यकीय शिक्षण केलेले अनेक विद्यार्थी आयएएस, आयपीएस झालेले दिसतात. यामागे महत्त्वाचे कारण म्हणजे ‘यूपीएससी’च्या परीक्षेची रचना. प्रिलिम्समधील सीसॅटसारख्या पेपरमध्ये तर्कशक्ती, विश्लेषण क्षमता आणि बौद्धिक चपळता यांची परीक्षा घेतली जाते. शास्त्र शाखेचा अभ्यास करताना विद्यार्थ्यांची ही क्षमता चांगली विकसित होते. जनरल स्टडीजमधील फिजिक्स, केमिस्ट्री, बायोलॉजी यासारखे विषय विद्यार्थ्यांना तुलनेने सोपे जाऊ शकतात..दुसऱ्या बाजूला कला किंवा वाणिज्य शाखेचा एक मोठा फायदा म्हणजे स्पर्धा परीक्षांसाठी अधिक वेळ उपलब्ध होतो. कलाशाखेमुळे अकरावी-बारावीपासूनच इतिहास, भूगोल, राज्यशास्त्र यासारखे विषय अभ्यासक्रमात असल्यामुळे स्पर्धापरीक्षांच्या तयारीमध्ये सोपेपणा येतो. वाणिज्य शाखेच्या विद्यार्थ्यांना अर्थशास्त्र आणि आर्थिक व्यवस्थेची चांगली समज निर्माण होते.शास्त्र शाखेसारखा स्पष्ट ‘प्लॅन बी’ नसला तरी कला आणि वाणिज्यमधूनही एमबीए, एलएलबी, अध्यापन क्षेत्र, बँकिंग, उद्योजकता किंवा इतर असंख्य करिअरच्या संधी उपलब्ध असतात. कला शाखेच्या विद्यार्थ्यांची मोठी संख्या यशस्वितांमध्ये असते..म्हणून शास्त्र, वाणिज्य आणि कला या तिन्ही शाखांना काही फायदे आणि काही मर्यादा आहेत. स्पर्धा परीक्षांमध्ये यश मिळवण्यासाठी फक्त शाखा हा निर्णायक घटक नसतो. विद्यार्थ्याची मेहनत, सातत्य, वाचनाची सवय, आकलन क्षमता आणि दीर्घकाळ अभ्यास करण्याची तयारी या गोष्टी अधिक महत्त्वाच्या असतात.शास्त्र शाखेमार्गे जाणाऱ्या विद्यार्थ्याने पहिल्यापासून दररोजचा किमान काही वेळ नियमितपणे वाचनासाठी दिल्या स्पर्धापरीक्षांची पायाभरणी नक्कीच होईल. कला शाखेच्या विद्यार्थ्याने उपलब्ध असलेली वर्षे मेहनतीने केवळ अभ्यासाला वापरली, आव्हानात्मक विषय पक्के केल्यास ‘प्लॅन बी’ ची गरजच पडणार नाही..स्पर्धापरीक्षांमध्ये अपयश आले तरी वर उल्लेखिलेले मार्ग आत्मविश्वासाने चोखाळले तर आयुष्यात अपयश येणार नाही. कॉमर्सच्या विद्यार्थ्यांनी लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षांसोबतच बँकिंग परीक्षांचा देखील विचार करावा. शिवाय फायनान्शियल सेक्टरमध्ये अन्य संधी आहेतच. त्यामुळे ‘स्पर्धापरीक्षांसाठी कोणती शाखा?’ या प्रश्नाचे एकच निश्चित उत्तर नसते. जो निर्णय घेऊ त्याप्रमाणे पुढील वर्षांचे नियोजन केले की तो निर्णय बरोबर येईल. मग शाखा कोणतीही असो..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

स्पर्धा परीक्षांसाठी कोणती शाखा?

Related Stories