मन-निर्मळ : तर्कहीन अंदाजाचे टोक

डॉ. सुवर्णा बोबडे, समुपदेशक व मानसशास्त्रज्ञ

एखादी छोटी घटना घडते आणि आपण तिच्याभोवती भविष्यातले एक संपूर्ण चित्र उभे करतो. ‘काय होऊ शकते’ या विचाराऐवजी ‘काय नक्कीच होणार आहे’ असे गृहीत धरले जाते आणि तीही फक्त ‘वाईट शक्यता’!

जुनी गोष्ट. रेल्वेगाडीत एका तरुणासमोर एक श्रीमंत, उत्तम घड्याळ घातलेले गृहस्थ येऊन बसतात. डब्यात ते दोघेच असतात. मुलगा गृहस्थांना वेळ विचारतो, पण ते खिडकीबाहेर पाहात राहतात. मुलाने आधी त्यांना गार्डशी बोलताना ऐकलेले असते, त्यामुळे ते बहिरे/ मुके नाहीत, हे त्याला माहिती असते. तो पुन्हा थोड्या मोठ्या आवाजात विचारतो. तरीही काहीच प्रतिसाद येत नाही. शेवटी तो मुलगा थोडा चिडून म्हणतो, ‘‘मला फक्त वेळ जाणून घ्यायची आहे...’’ तेव्हा ते गृहस्थ म्हणतात, ‘‘हे पाहा, तुम्ही मला वेळ विचारता आहात आणि माझ्याकडे घड्याळ असूनही मी उत्तर देत नाही, हे मला माहिती आहे. का?...कारण मी स्वभावाने मैत्रीपूर्ण माणूस आहे. मी तुम्हाला वेळ सांगितली, तर आपले बोलणे सुरू होईल. मग आपण गप्पा मारू. आपले स्टेशन येईल तेव्हा मी तुम्हाला माझ्या घरी येण्याची ऑफर देईन. तुम्ही ती स्वीकारून माझ्या घरी याल. माझ्या मुलीला भेटाल. ती सुंदर आहे आणि तुम्हीही देखणे आहात. तुमची मैत्री होईल आणि तुम्ही एकत्र राहण्याचा निर्णय घ्याल. एक दिवस सांगाल की तुम्ही दोघे लग्न करणार आहात... पण मला माझ्या मुलीचे लग्न अशा व्यक्तीशी करायचे नाही ज्याच्याकडे स्वतःचे घड्याळही नाही!’’