जगण्याची गुणवत्ता

- डॉ. प्राजक्ता सहस्रबुद्धे, प्राध्यापक आणि सल्लागार, कार्डिओव्हॅस्क्युलर अँड रेस्पिरेटरी फिजिओथेरपीआपल्या आरोग्य वर्तुळात सगळ्यात महत्त्वाचा प्रश्न विचारला जातो... रुग्ण वाचला ना? जीव अमूल्य आहेच; पण हजारो लोक वाचल्यानंतर वेदना, दमा, अपंगत्व, परालंबित्व याच्याशी झगडताना दिसतात... मग त्यांना निरोगी म्हणायचे का? .‘जिंदगी बडी होनी चाहिये बाबूमोशाय... लंबी नही..’ ‘आनंद’ चित्रपटातील हा प्रसिद्ध संवाद, आयुष्य जगण्यासाठी आहे हा किती सुंदर संदेश देतो नाही! हीच आयुष्याची खोली म्हणजे जीवनमान अथवा ‘क्वालिटी ऑफ लाइफ’. म्हणजेच जे आयुष्य आपण जगतो त्याची गुणवत्ता.श्री. जोशी यांची काही महिन्यांपूर्वी बायपास झाली. त्यांना ट्रेकिंगची प्रचंड आवड; पण आता काळजी घ्यायची म्हणून ट्रेकिंग आयुष्यातून बाद करण्याचा निर्णय त्यांनी मान्य केला... शिंदे मॅडम कथक विशारद; पण वयपरत्वे गुडघे दुखतात म्हणून कथक बंद... दोघेही आपले दैनंदिन सांभाळतात; पण कुठे ना कुठे या मोठ्या तडजोडीबद्दल मनात खंत असेलच की. मग त्यांचे आयुष्याची गुणवत्ता उत्तम म्हणायची का? बऱ्याच लोकांना वाटते, की अंथरुणाला खिळून नाही म्हणजे उत्तम स्वास्थ्य.. पण हे कितपत खरे आहे?.जागतिक आरोग्य संघटनेच्या म्हणण्यानुसार, आरोग्य म्हणजे फक्त शारीरिक व्याधींचा अभाव नाही, तर शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक स्वास्थ्य.. आपण घरात, कामाच्या ठिकाणी, सार्वजनिक ठिकाणी स्वावलंबी आहोत का? स्वतःची काळजी घेणे, समारंभात सहभागी होणे, छंद जोपासणे इत्यादी करू शकतो का? आणि आयुष्यातील बदल मानसिक दृष्ट्या स्वीकारण्यासाठी सक्षम आहोत का? या बाबींचा विचार जीवनमानाची व्याख्या करताना आवश्यक आहे..तुमच्या आयुष्याची गुणवत्ता मोजताना, खालील प्रश्नांना १ (अजिबात नाही) ते ५ (अतिशय प्रमाणात) या प्रकारे गुण द्या. गुण जितके अधिक तितकी गुणवत्ता कमी.तुमची शारीरिक हालचाल करण्यास काही अडचण आहे का?तुम्हाला स्वतःची काळजी घेण्यात काही अडचण येते का? (जसे अंघोळ करणे, कपडे घालणे)तुम्हाला दैनंदिन कामे करण्यात काही अडचणी येतात का? (घरकाम, व्यवसाय, अभ्यास, कौटुंबिक)तुम्हाला कुठे दुखते किंवा खुपते का?तुम्हाला काही नैराश्य किंवा अस्वस्थता वाटते का? .बाजूची प्रश्नावली हा जरी एक ठोकताळा असला, तरीही यामध्ये जेव्हा आपण व्यक्तीच्या काम करण्याच्या एकूण क्षमतेचा विचार करतो तेव्हा त्यात शारीरिक क्षमता, मानसिकता, सामाजिक समर्थन अध्याहृत आहे. आजारातून बरे होताना अथवा आजाराबरोबर जगताना फक्त लक्षणांचा विचार ना करता आरोग्यविषयक जीवनमानाचा किंवा आयुष्याच्या गुणवत्तेचा समावेश असावा. संपूर्ण पुनर्वसनामध्ये रुग्णाची आरोग्यविषयक उद्दिष्टे लक्षात घेऊन फिजिशियन, फिजिओथेरपिस्ट, सायकॉलॉजिस्ट एकूण जीवनमान सुधारण्याचे लक्ष्य साधण्याचा प्रयत्न करतात..मात्र, यामध्ये रुग्णाने जागरूक असणे आणि ‘क्वालिटी ऑफ लाइफ’चे महत्त्व समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. पुनर्वसन, विशेषतः फिजिओथेरपी, केवळ हालचाल किंवा कार्यक्षमता पुनर्स्थापित करत नाही, तर आशा, आत्मसन्मान आणि जीवनाची गुणवत्ता पुनःप्राप्त करण्यात मोलाची भूमिका बजावते.कारण आरोग्यसेवेचे खरे उद्दिष्ट केवळ आयुष्यात वर्षे वाढवणे नसून, अर्थपूर्ण जीवन देणे हे आहे..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

जगण्याची गुणवत्ता

Related Stories