Pali News : छायाचित्रणाचा आनंद घ्या, पण ड्रोन उडवून पक्ष्यांचा जीव धोक्यात घालू नका; शंतनू कुवेस्कर यांचा डॉक्युमेंट्रीतून संवर्धनाचा संदेश

पाली - सध्या सोशल मीडिया रील, फोटो आणि स्टोरीजमुळे नवी मुंबईतील पाणथळ जागांवर आलेल्या फ्लेमिंगो (रोहित) पक्ष्यांच्या ‘गुलाबी लाटेची’ प्रचंड चर्चा आहे. परंतु, या व्हायरल व्हिडिओंच्या पलीकडे या पक्ष्यांचे स्थलांतर, त्यांचा जीवनसंघर्ष आणि निसर्गाचा एक अद्भूत चमत्कार दडला आहे..माणगाव येथील प्रसिद्ध वन्यजीव अभ्यासक, पक्षी निरीक्षक आणि निसर्ग छायाचित्रकार शंतनू कुवेस्कर यांनी एका विशेष माहितीपटाच्या माध्यमातून नवी मुंबईतील या 'पिंक पॅराडाईज'चा (गुलाबी नंदनवन) रंजक प्रवास आणि त्यांच्या संवर्धनाचा महत्त्वाचा संदेश जगासमोर आणला आहे.दरवर्षी हिवाळा सुरू होताच देशाच्या आणि जगाच्या कानाकोपऱ्यातून, खारट दलदलीचे प्रदेश पार करत हजारो 'लेसर फ्लेमिंगो' नवी मुंबईच्या विस्तीर्ण पाणथळ जागी आणि ठाणे खाडी परिसरात दाखल होतात. हे पक्षी आकाराने लहान असले तरी त्यांची एकत्र येणारी संख्या भारतातील पक्ष्यांच्या सर्वात मोठ्या संमेलनांपैकी एक ठरते..हे पक्षी गुलाबी रंगाचे का असतात? याचे रहस्य सांगताना शंतनू कुवेस्कर सांगतात की, नवी मुंबईच्या चिखलमय पाण्यात मिळणारे विशिष्ट 'ब्लू-ग्रीन अल्गी' (निळे-हिरवे शेवाळ) आणि सूक्ष्म जीव हे या फ्लेमिंगो पक्ष्यांचे मुख्य अन्न आहे. या अन्नामध्ये 'कॅरोटीनॉइड्स' नावाचे रंगद्रव्य असते.हे पक्षी जसे जसे हे अन्न खातात, तसा त्यांच्या पंखांचा रंग अधिकाधिक गडद गुलाबी होत जातो. हा गुलाबी रंग केवळ त्यांचे सौंदर्य नसून, त्यांचे उत्तम आरोग्य आणि ताकदीचे लक्षण मानले जाते. हे पक्षी पाण्यामध्ये आपली चोच उलटी करून विशिष्ट लयीत अन्न गाळतात, जे पाहणे अत्यंत डोळ्यांचे पारणे फेडणारे असते..स्थानिक पर्यावरणवादी सुनील अग्रवाल आणि श्रुती अग्रवाल यांच्या मते, काही लोकांना ही जमीन रिकामी वाटत असली तरी ती या हजारो पक्ष्यांची जीवनवाहिनी आहे. येथे गोल्फ कोर्स किंवा इमारती बांधण्याच्या हालचालींमुळे या परिसंस्थेला मोठा धोका निर्माण झाला आहे.पर्यटकांना आणि फोटोग्राफर्सना महत्त्वाचे आवाहनसध्या सोशल मीडियाच्या क्रेझमुळे अनेक पर्यटक येथे केवळ फोटो आणि रील बनवण्यासाठी गर्दी करत आहेत. यावर चिंता व्यक्त करत शंतनू कुवेस्कर यांनी आवाहन केले आहे की, 'हे कोणतेही टुरिस्ट पार्क नसून पक्ष्यांचे संवेदनशील हक्काचे घर आहे.'.विशेषतः ड्रोन कॅमेऱ्यांचा वाढता वापर या पक्ष्यांसाठी अत्यंत घातक ठरत आहे. ड्रोनमुळे पक्ष्यांना असे वाटते की त्यांच्यावर कोणीतरी शिकारी पक्षी हल्ला करत आहे. यामुळे ते घाबरून उडून जातात, त्यांचे खाणे विस्कळीत होते आणि त्यांची ऊर्जा वाया जाते. एक बेजबाबदार ड्रोन संपूर्ण थव्याला संकटात टाकू शकतो. त्यामुळे वन्यजीव छायाचित्रण करताना संयम, योग्य अंतर (झूम लेन्सचा वापर) आणि नैतिकतेचे पालन करणे अत्यंत गरजेचे आहे..फ्लेमिंगोचे मनमोहक नृत्यया माहितीपटात फ्लेमिंगो पक्ष्यांच्या विणीच्या हंगामापूर्वीच्या एका सुंदर प्रक्रियेवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे. त्याला 'कोर्टशिप डान्स' (Courtship Dance) असे म्हणतात. यामध्ये हजारो पक्षी एकाच लयीत, मान वर करून अत्यंत शिस्तीत एकत्र चालतात (Marching). काळ्या आणि गडद लाल रंगाचे पंख फडकावत चालणारे हे नृत्य म्हणजे त्यांच्या जोडीदाराची निवड करण्याची एक निसर्गदत्त कला आहे..कॉंक्रिटच्या जंगलातील जैवविविधतेचे रक्षणजगातील सर्वात गजबजलेल्या शहरांपैकी एक असलेल्या मुंबई-नवी मुंबईच्या शेजारी हे फ्लेमिंगोचे साम्राज्य अस्तित्वात आहे. येथील खारफुटी आणि पाणथळ जागा किनारपट्टीचे रक्षण करतात, कार्बन साठवून ठेवतात आणि या स्थलांतरित पक्ष्यांना अन्न पुरवतात. परंतु, सध्या हे संवेदनशील क्षेत्र प्रदूषण, नागरीकरण आणि विविध विकासकामांच्या दबावाखाली आहे..वन विभागाची कडक पावलेपर्यटकांच्या वाढत्या गर्दीमुळे महाराष्ट्र वन विभाग आणि मँग्रोव्ह सेलने येथे कडक पावले उचलली आहेत. पर्यटकांना जागरूक करण्यासाठी माहिती फलक लावण्यात आले असून, महाराष्ट्र सुरक्षा दलाचे जवान तैनात करण्यात आले आहेत. तसेच, पक्ष्यांना त्रास देणाऱ्या ड्रोनच्या वापरावर कडक देखरेख ठेवली जात आहे..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

Related Stories

Metro Lines 5A and 12A: कल्याण-नवी मुंबई प्रवास आणखी सोपा होणार! MMRDA नवे मेट्रो नेटवर्क उभारणार; मार्ग कसा असणार?

Navi Mumbai: नवी मुंबईतील धरणात ८५ दिवसांचा साठा, पाणी जपून वापरण्याचे नागरिकांना आवाहन