नातूवाडी धरणामुळे कोकणात दुबार शेती

-rat3p11.jpg-
26O35138
खेड ः मुगाच्या शेतात काम करताना पांडुरंग हंबीर आणि कुटुंबीय.
------
दुबार पिकामुळे १५० हेक्टर क्षेत्र ओलिताखाली
नातूवाडी धरणाचा फायदा; उन्हाळ्यात कडधान्य, भाताची फेरलागवड
सकाळ वृत्तसेवा
खेड, ता. ३ : कोकणात बहुतांश ठिकाणी पावसावर आधारित भातशेती प्राधान्याने केली जाते; मात्र त्याला अपवाद खेड येथील नातूनगर धरणाच्या सिंचन क्षेत्रातील गावे ठरत आहेत. या धरणाचे पाणी शेतीसाठी उन्हाळ्यातही उपलब्ध होत असल्याने भुईमूग व भात लागवड उन्हाळ्यातदेखील केली जात आहे. दुबार पीक मिळत असल्याने येथील काही शेतकरी आता व्यावसायिक शेतीकडे वळत आहेत. सद्यःस्थितीत १५० हेक्टर क्षेत्र लागवडीखाली आले आहे.
कोकणातील शेती ही प्रामुख्याने दोन पद्धतीत केली जाते. त्यामध्ये बागायतीमध्ये आंबा, काजू, नारळ, पोफळी यांची लागवड केली जाते तर तृणधान्यामध्ये भात, नाचणी, वरी तर कडधान्यामध्ये चवळी, मूग, उडीद, पावटा, तूर, भुईमूग आदींचा समावेश होतो. नातूवाडी धरणाचे दोन प्रमुख कालवे असून, दोन्ही कालव्यांमधून शेतीसाठी व बागायतीसाठी पाणी सोडले जाते. साधारण डिसेंबरनंतर धरणाच्या पाण्याचा वापर शेतीसाठी करावा लागतो. नातूवाडी धरणाच्या सिंचनक्षेत्रात २०हून अधिक गावे असून, २ हजार ५० हेक्टर क्षेत्र जलसिंचन करण्याची या धरणाची क्षमता आहे.
सद्यःस्थितीत नातूवाडी, बोरघर, खवटी, उधळे, वावे, आपेडे, कळंबणी, भरणे, भडगाव, खोंडे, चाकाळे, मुरडे, आंबये, जामगे, शिवतर या गावांच्या परिसरामध्ये १५० हेक्टर क्षेत्र लागवडीखाली आहे. बागायती क्षेत्र वगळता काही गावातील शेतकरी आता दुबार भातशेती, कडधान्य करत असून, काही शेतकऱ्यांनी भातशेतीला पर्याय म्हणून भुईमुगाची लागवड केली आहे.
---
कोट
नातूवाडी धरणामुळे आम्हाला उन्हाळ्यातही पिण्याच्या पाण्याची समस्या भासत नाही. उन्हाळ्यात आमच्या पंचक्रोशीतील अनेक जमिनी हिरव्यागार दिसून येतात.
--उदयसिंह बोरकर, माजी सरपंच, बोरघर ग्रामपंचायत