पोटावरील चरबी कमी करण्यासाठी

- सायली शिंदे, योगतज्ज्ञ

स्त्रियांना वेगवेगळ्या टप्प्यांवर शारीरिक बदलांना सामोरे जावे लागते. विशेषतः मध्यमवयीन महिलांमध्ये किंवा डिलिव्हरीनंतर पोटावरील चरबी वाढण्याची समस्या खूप जास्त दिसून येते. ही चरबी सौंदर्याच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर आरोग्याच्या दृष्टीनेही हानिकारक असते.

या चरबीमुळे मधुमेह, हृदयविकार, हार्मोनल असंतुलन यांसारख्या समस्यांना आमंत्रण मिळू शकते. त्यामुळे योग्य योगासने, आहार आणि जीवनशैलीतील छोटे बदल यांचा अवलंब करून आपण या समस्येवर मात करू शकतो.

योगासने

योगाच्या मदतीने पोटाभोवती साचलेली चरबी कमी करता येते आणि त्यासोबतच शरीराचे संपूर्ण टोनिंग होते. बांधा अतिशय सुडौल होतो. शरीरातील इतर भागातील ही अतिरिक्त चरबी कमी व्हायला मदत मिळते. यासाठी खालील योगासने नियमित करावीत :

नौकासन

फायदे : या आसनामुळे पोटावरील चरबी झपाट्याने कमी होते, कोर स्ट्रेंथ वाढतो आणि पचनक्रिया सुधारते.

कसे करावे? : पाय सरळ करून जमिनीवर बसा. दोन्ही पाय वर उचलून शरीराचा V आकार तयार करा. हात सरळ पुढे ठेवा आणि ३० सेकंद ते १ मिनिट या स्थितीत राहा.

भुजंगासन

फायदे : पचन सुधारते, पोटातील चरबी कमी होते आणि पाठीच्या स्नायूंना बळकटी मिळते.

कसे करावे? : पोटावर झोपा आणि दोन्ही हातांच्या मदतीने छाती वर उचलून घ्या. कोपर वाकवून शरीराला आधार द्या आणि ३० सेकंद या स्थितीत थांबा.

धनुरासन

फायदे : पचन सुधारते, पोटातील आणि पाठीच्या स्नायूंना मजबुती मिळते.

कसे करावे? : पोटावर झोपा, दोन्ही पाय मागे वळवून हातांनी पकडा. श्वास घेत छाती आणि पाय वर उचलून धनुष्याचा आकार घ्या. २०-३० सेकंद थांबा आणि हळूहळू परत या.

कपालभाती प्राणायाम

फायदे : शरीरातील विषारी द्रव्ये बाहेर टाकण्यास मदत होते, चयापचय (metabolism) सुधारतो आणि वजन झपाट्याने कमी होते.

कसे करावे? : सवडीने बसून गाभ्याला घट्ट करून वेगाने श्वास बाहेर टाकावा. दररोज ५-१० मिनिटे हा प्राणायाम करावा.

आहारातील बदल

योगासह आहारावरही लक्ष द्यावे लागेल. पचनसंस्था व्यवस्थित राहावी यासाठी आहारात काही महत्त्वाचे बदल करावेत :

प्रथिनयुक्त पदार्थ : दही, ताक, पनीर, डाळी, ड्रायफ्रूट्स, ओट्स इत्यादी आहारात समाविष्ट करा.

फायबरयुक्त पदार्थ : ताजी फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य (whole grains) यामुळे पचन सुधारते आणि चरबी वाढत नाही.

गोड व मैद्याचे पदार्थ टाळा : साखरयुक्त पेये, जंक फूड आणि तळलेले पदार्थ यामुळे चरबी वाढते.

गरम पाणी व लिंबूपाणी : रोज सकाळी गरम पाणी किंवा लिंबूपाणी प्यायल्याने शरीरातील टॉक्झिन्स बाहेर टाकली जातात.

योग्य प्रमाणात पाणी प्या : दिवसभरात किमान ८-१० ग्लास पाणी प्यावे.

जीवनशैलीतील बदल

नियमित व्यायाम : फक्त योगासनेच नाही, तर चालणे, पोहणे किंवा सायकलिंगसारख्या हालचालीही महत्त्वाच्या आहेत.

झोपेची योग्य वेळ : रात्री १०-११ च्या आत झोपणे आणि किमान ७-८ तास झोप घेणे आवश्यक आहे.

तणाव कमी करा : ध्यान किंवा श्वासावर लक्ष केंद्रित करणारे तंत्र अवलंबून मन:शांती राखावी.

निष्कर्ष

स्त्रियांच्या पोटावर वाढणारी चरबी ही सौंदर्याची समस्या असली, तरी ती आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून अधिक महत्त्वाची आहे. योग्य योगासने, संतुलित आहार आणि आरोग्यदायी जीवनशैलीच्या मदतीने आपण या समस्येवर मात करू शकतो. यासाठी नियमितता आणि संयम आवश्यक आहे. त्यामुळे निर्णय घ्या आणि आरोग्यासाठी सकारात्मक पावले उचलायला सुरुवात करा.