-----
आता अंगणवाड्यांवर एफडीएचा कडक पहारा
ताटात पौष्टिक आहार अन् सुरक्षेची हमी; चिमुरड्यांच्या आरोग्यासाठी महिला मदतनीसांना धडे
सकाळ वृत्तसेवा
बीड, ता. १६ ः आमच्या अंगणवाडीत येणारी सगळी लेकरं आमच्याच पोरासारखी आहेत. त्यांना रोज गोडगोड आणि पोटभर जेवण मिळावं, हाच आमचा ध्यास असतो; पण ते कसं साठवायचं, कुठं सुरक्षित ठेवायचं याचे बारीक-सारीक नियम आता आम्हाला शिकायला मिळणार आहेत, याचा आम्हाला नक्कीच आनंद आहे, असे मत बीड शहरातील एका अंगणवाडीत गेली अनेक वर्षे प्रामाणिकपणे मदतनीस म्हणून काम करणाऱ्या एका महिलेने काढले. जिल्ह्यातील हजारो अंगणवाडी स्वयंपाकिणी आणि मदतनीस आता एका नव्या आणि महत्त्वपूर्ण प्रशिक्षणासाठी सज्ज झाल्या आहेत. निमित्त आहे अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) हाती घेतलेल्या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी अशा सेफ फूड, सेफ चिल्ड्रन्स अभियानाचे.
ग्रामीण आणि शहरी भागातील तळागाळातील बालकांच्या पोषणाचा प्रश्न अत्यंत संवेदनशील मानला जातो. अनेकदा अंगणवाड्यांमध्ये किंवा शाळांमध्ये लहान मुलांसाठी शिजवला जाणारा आहार योग्य प्रकारे साठवला न गेल्यामुळे किंवा हाताळणीत स्वच्छतेचा अभाव राहिल्यामुळे आरोग्याचे प्रश्न निर्माण होण्याची शक्यता असते. हीच बाब हेरून अन्न व औषध प्रशासनाने मिशन मोडवर काम हाती घेतले आहे. याआधी जिल्ह्यात तब्बल ३ हजार ९८० शाळांमधील मुख्याध्यापक, शिक्षक आणि केंद्रप्रमुखांना अशाच प्रकारचे विशेष प्रशिक्षण यशस्वीपणे दिले गेले. शाळांमधील पोषण आहाराचा दर्जा उंचावल्यानंतर आता हाच पॅटर्न थेट अंगणवाड्यांमध्ये राबविण्यास सुरवात झाली आहे.
-----
अभियानाची व्याप्ती
या मोहिमेअंतर्गत संपूर्ण मराठवाड्यात तब्बल १८ हजार, तर केवळ बीड जिल्ह्यात ३ हजार ९८० अंगणवाडी स्वयंपाकिणी व मदतनीसांना सामावून घेण्यात आले आहे. यापूर्वी एफडीएने जिल्ह्यातील ३ हजार ९८० शाळांमधील मुख्याध्यापक, शिक्षक व प्रशासकीय यंत्रणेला विशेष प्रशिक्षण देऊन शालेय स्तरावर उत्तम यश मिळवले होते. आता अंगणवाडी स्तरावरील बालकांच्या ताटात जाणारा आहार परिपूर्ण, पौष्टिक आणि १०० टक्के सुरक्षित राखणे हे या अभियानाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
------
असे होणार प्रशिक्षण
या अभियानांतर्गत पहिल्या टप्प्यात संपूर्ण मराठवाड्यात तब्बल १८ हजार, तर केवळ बीड जिल्ह्यात सुमारे ३ हजार ९८० अंगणवाडी स्वयंपाकिणी आणि मदतनीसांना वैज्ञानिक व तांत्रिक पद्धतीने प्रशिक्षण दिले जाणार आहे. त्रयस्थ संस्थेच्या (थर्ड पार्टी) माध्यमातून हे प्रशिक्षण प्रत्यक्षात दिले जाणार असून, यामध्ये अन्नपदार्थांची सुरक्षित साठवणूक कशी करावी, त्यांची हाताळणी करताना कोणती काळजी घ्यावी आणि वैयक्तिक तसेच स्वयंपाकघराची व परिसराची स्वच्छता कशी राखावी, याचे धडे दिले जाणार आहेत. या उपक्रमामुळे केवळ आहारातील पौष्टिकताच टिकून राहणार नाही, तर तहानलेल्या आणि भुकेलेल्या बालकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या व्यवस्थापनाला एकप्रकारे मोठा चाप बसणार आहे.
-------
प्रशिक्षणातील मुख्य तांत्रिक मुद्दे व मूल्ये
या प्रशिक्षणात अन्नसाठवणुकीचे शास्त्रीय नियम शिकवले जातात, ज्यामध्ये धान्य, तेल आणि इतर खाद्यपदार्थ दमटपणापासून व दूषित होण्यापासून कसे वाचवायचे याचे धडे दिले जातात. तसेच, स्वयंपाक तयार करताना वैयक्तिक स्वच्छता जसे की नखे काढणे, ॲप्रन व कॅप वापरणे आणि भांडी व परिसराची निर्जंतुकीकरण प्रक्रिया पार पाडणे यावर भर दिला जातो. त्रयस्थ संस्थेमार्फत हे निष्पक्ष आणि सखोल प्रशिक्षण दिले जाते.
------
अंगणवाडीची अत्यंत कसून तपासणी
केवळ प्रशिक्षणावरच हे अभियान थांबणार नाही, तर यापुढील काळात जिल्ह्यातील प्रत्येक अंगणवाडीची अत्यंत कसून तपासणी केली जाणार आहे. कागदोपत्री कारभार चालवून नियमांकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या किंवा निकृष्ट दर्जाचा आहार पुरविणाऱ्या यंत्रणेवर कडक कायदेशीर कारवाईचा बडगा उगारला जाईल, असा सज्जड इशारा प्रशासनाकडून देण्यात आला आहे.
------
प्रशासकीय भूमिका व कायदेशीर कारवाईचा बडगा
अन्न व औषध प्रशासनाचे सहाय्यक आयुक्त नितीन मोहिते यांच्या थेट मार्गदर्शनाखाली मोहीम राबविण्यात येत आहे. यामध्ये केवळ प्रशिक्षण देऊन न थांबता प्रत्यक्ष अंगणवाड्यांमध्ये जाऊन अन्न सुरक्षेच्या नियमांची अंमलबजावणी तपासली जाणार आहे. नियमांना बगल देणारे किंवा निकृष्ट दर्जाचे साहित्य वापरणारे कोणीही असोत, त्यांच्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, जेणेकरून बालपणापासूनच सुरक्षित आहाराची सवय लागून कुपोषण आणि अन्नजन्य आजारांना प्रभावीपणे आळा घालता येईल.
----
