पान ४ लीड
-----
निसर्गाची अवकृपा, तरीही बळिराजाची जिद्द कायम
टाकरवण परिसरात झेंडूच्या फुलांना उच्चांकी भाव मिळण्याची शक्यता
अशोक खुळे
टाकरवण, ता. २१ (बातमीदार) ः आगामी सणासुदीचा काळ सुरू आहे. या मंगलमय सणांची चाहूल लागताच बाजारपेठेत पिवळ्याधमक आणि केशरी झेंडूच्या फुलांची मागणी मोठ्या प्रमाणावर वाढू लागली आहे. यंदा पावसाची अनियमितता आणि दुष्काळजन्य परिस्थितीचे मोठे संकट उभे असतानाही, टाकरवण आणि परिसरातील शेतकऱ्यांनी आपल्या जिद्दीच्या आणि अथक परिश्रमाच्या बळावर झेंडूची शेती मोठ्या दिमाखात फुलवली आहे. निसर्गाच्या लहरीपणामुळे यंदा झेंडूचे एकूण उत्पादन काहीसे घटले असले तरी, या संकटातच शेतकऱ्यांसाठी एक मोठी सकारात्मक संधी निर्माण झाली आहे. बाजारात फुलांची आवक कमी आणि सणांमध्ये मागणी प्रचंड असल्यामुळे यंदा झेंडूला अतिशय चांगला आणि विक्रमी दर मिळण्याची दाट आशा निर्माण झाली आहे. या अपेक्षित दरवाढीमुळे अहोरात्र कष्ट करणाऱ्या बळीराजाला मोठा आर्थिक दिलासा मिळणार असून, हा काळ त्यांच्यासाठी खऱ्या अर्थाने भरभराटीचा आणि प्रगतीचा ठरणार आहे.
------
जिद्दीने फुलवली फुलशेती
टाकरवणसह आजूबाजूच्या परिसरातील अनेक प्रयोगशील शेतकरी दरवर्षी मोठ्या आशेने झेंडूच्या फुलांची लागवड करतात. आगामी मोठ्या सणांच्या काळात झेंडूच्या फुलांना बाजारपेठेत अनन्यसाधारण महत्त्व असते. सणासुदीच्या या काळात आपल्या कष्टाचे सोने व्हावे आणि चांगले आर्थिक उत्पन्न मिळावे, या उदात्त अपेक्षेने शेतकरी मोठ्या प्रमाणावर झेंडूची लागवड करतात. यंदा मात्र पावसाने दिलेल्या मोठ्या खंडामुळे आणि हवामानातील अचानक झालेल्या बदलांचा फुलशेतीवर निश्चितच परिणाम झाला. मात्र, येथील शेतकऱ्यांनी कोणतीही हार न मानता, उपलब्ध पाण्याचा अत्यंत काटकसरीने वापर करत आणि पिकाची शास्त्रशुद्ध निगराणी राखत आपली फुलशेती मोठ्या कष्टाने जगवली आणि फुलवली आहे. त्यांच्या याच सकारात्मक प्रयत्नांमुळे आज मळ्यांमध्ये झेंडूची फुले वाऱ्यावर डोलत आहेत.
-------
सणासुदीत झेंडूला अनन्यसाधारण महत्त्व
भारतीय संस्कृतीत आणि विशेषतः सणांच्या दिवसांमध्ये झेंडूच्या फुलांना अत्यंत मानाचे आणि मांगल्याचे स्थान आहे. घराची आकर्षक सजावट करण्यासाठी, दारावर आंब्याच्या पानांसोबत झेंडूचे तोरण बांधण्यासाठी, तसेच वाहनांची, विविध उपकरणांची आणि देवी-देवतांची पूजा करण्यासाठी झेंडूच्या फुलांचा मोठ्या प्रमाणावर व आवर्जून वापर केला जातो. विविध धार्मिक कार्यक्रम आणि सुवासिक हार-तुऱ्यांसाठीही या फुलांना ग्राहकांची मोठी पसंती असते. त्यामुळे या काळात फुलांची मागणी अक्षरशः गगनाला भिडते. यंदाच्या हंगामात उत्पादनात नैसर्गिकरीत्या घट झाल्याने, वाढत्या मागणीच्या तुलनेत बाजारात फुलांचा पुरवठा मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे. अर्थशास्त्राच्या साध्या नियमानुसार, जेव्हा मागणी जास्त आणि पुरवठा कमी असतो, तेव्हा वस्तूचे भाव आपोआप वधारतात. याच नियमाचा थेट आणि सकारात्मक फायदा यंदा टाकरवण परिसरातील झेंडू उत्पादक शेतकऱ्यांना होणार आहे.
------
आर्थिक स्थैर्याची आणि भरभराटीची अपेक्षा
झेंडूच्या फुलांचे उत्पादन घटले असले तरी, बाजारात मिळणाऱ्या चढा आणि योग्य बाजारभावामुळे शेतकऱ्यांच्या एकूण उत्पन्नात मोठी भर पडण्याची सकारात्मक शक्यता निर्माण झाली आहे. सध्याच्या काळात शेतीसाठी लागणारा खर्च, जसे की मजुरी, खते, औषध फवारणी, पाणी आणि इतर निविष्ठांवरील खर्च मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. अशा परिस्थितीत फुलांना मिळणारा उच्चांकी दर हा या सर्व खर्चाची भरपाई करणारा ठरेल. शेतकऱ्यांनी घेतलेल्या कष्टाचे चीज करण्यासाठी यंदाची बाजारपेठ पूर्णपणे अनुकूल राहण्याची चिन्हे आहेत.
------
निराशेला मिळणार ब्रेक
पावसातील अनियमितता आणि प्रतिकूल हवामानासारख्या संकटांना सामोरे जात शेतकऱ्यांनी जो संयम दाखवला आहे, त्याचे फळ त्यांना या सणांच्या निमित्ताने नक्की मिळेल. बाजारातील प्रत्यक्ष दर हा जरी मागणी, आवक आणि स्थानिक बाजारपेठेतील तत्कालीन परिस्थितीवर अवलंबून असला तरी, सध्याचे एकंदर चित्र पाहता झेंडूचे भाव शेतकऱ्यांना निराश करणार नाहीत, असाच सर्वांचा अंदाज आहे. त्यामुळे आगामी सणासुदीत झेंडूच्या फुलांना मिळणारा विक्रमी दर हा परिसरातील शेतकऱ्यांच्या जीवनात आर्थिक स्थैर्य आणि आनंद घेऊन येईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
