दुष्काळावर वैदिक जलज्ञानाचा आधार

मुंबई, ता. ११ : राज्यातील विविध भागांत निर्माण झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे पाणीटंचाईचा प्रश्न ऐरणीवर आला असताना, पाण्याचे नियोजन आणि जलसंधारणाच्या उपाययोजनांबाबत जनजागृती करण्यासाठी सांस्कृतिक कार्य विभागाने पुढाकार घेतला आहे. ‘वैदिक जलविज्ञान’ या राज्य गॅझेटिअर ग्रंथातील माहिती सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी राज्यातील चार प्रशासकीय विभागांत एकदिवसीय चर्चासत्रे आणि व्याख्याने आयोजित करण्यात येणार आहेत. यासाठी शासनाने चार लाखांची प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता दिली आहे.

दर्शनिका विभागामार्फत ‘वैदिक जलविज्ञान’ या गॅझेटिअर ग्रंथाची निर्मिती करण्यात आली आहे. विविध वैदिक ग्रंथांमध्ये पाण्यासंदर्भात नोंदविण्यात आलेली माहिती आणि उल्लेख या ग्रंथात संकलित करण्यात आले आहेत. राज्यातील दुष्काळी स्थितीच्या पार्श्वभूमीवर या पारंपरिक ज्ञानाची ओळख करून देणे आणि पाण्याच्या प्रश्नांबाबत समाजात जागृती निर्माण करणे, हा चर्चासत्रांमागील प्रमुख उद्देश असल्याचे शासन निर्णयात नमूद करण्यात आले आहे.

या ग्रंथावर चर्चासत्रे आणि व्याख्याने आयोजित करण्याची विनंती गॅझेटिअर विभागाचे कार्यकारी संपादक व सचिव यांनी शासनाकडे केली होती. त्यानुसार राज्यातील सहा प्रशासकीय विभागांपैकी अमरावती, छत्रपती संभाजीनगर, कोकण आणि पुणे या चार विभागांची निवड करण्यात आली आहे. या प्रत्येक विभागात एक दिवसीय चर्चासत्र किंवा व्याख्यान आयोजित केले जाणार आहे.

उपाययोजनांशी सांगड
सध्या राज्यात दुष्काळी परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी विविध उपाययोजना सुरू असताना या उपक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी जलसंधारण, पाण्याचा काटकसरीने वापर, उपलब्ध जलस्रोतांचे संवर्धन आणि स्थानिक पातळीवरील नियोजन यांची गरज अधोरेखित होत आहे. अशा वेळी पारंपरिक ज्ञानाचा अभ्यास आणि आधुनिक जलव्यवस्थापनाच्या उपाययोजनांशी त्याची सांगड घालण्याची संधी या चर्चासत्रांतून मिळू शकेल.