म्हणून गृहनिर्माण सोसायट्यांना उपदान देयक कायदा लागू नाही
गृहनिर्माण सोसायट्यांना
उपदान देयक कायदा लागू नाही!
उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निर्वाळा
सकाळ वृत्तसेवा
मुंबई, ता. ७ : केवळ व्यापार किंवा व्यवसाय करणाऱ्या संस्था किंवा संघटनांनाच ‘आस्थापना’ म्हटले जाऊ शकते. १० किंवा अधिक कर्मचारी असतील, तर त्या उपदान देण्यास बांधील असतील, असे उच्च न्यायालयाने नुकतेच एका गृहनिर्माण संस्थेला दिलासा देताना स्पष्ट केले. इमारतीच्या व्यवस्थापनासाठी सहकारी गृहनिर्माण संस्था स्थापन केली जाते; परंतु ती व्यवसाय वा व्यापार करते,असे म्हणता येणार नाही. त्यामुळे ती उपदान देयक कायद्याच्या (पेमेंट ऑफ ग्रॅच्युइटी ॲक्ट) कक्षेत मोडत नसल्याचे निरीक्षण उच्च न्यायालयाने नोंदवले.
एका गृहनिर्माण संस्थेच्या माजी व्यवस्थापकाने थकबाकी आणि उपदानाच्या मागणीसाठी कामगार न्यायालयात धाव घेतली होती. तेथे त्याला दिलासाही मिळाला होता. तथापि, न्या. संदीप मारणे यांच्या एकलपीठाने कामगार न्यायालयाचा निर्णय रद्द करून सोसायटीला दिलासा दिला. गृहनिर्माण संस्थेच्या सामूहिक व्यवस्थापनासाठी सदनिका मालकांनी स्थापन केलेली गृहनिर्माण संस्था ही उद्योग किंवा व्यवसाय आहे का? तिच्याविरुद्ध औद्योगिक वाद कायद्यांतर्गत कामगार न्यायालयात कारवाई केली जाऊ शकते का? किंवा उपदान शुल्क कायदा लागू करण्यासाठी ती दुकानासारखी आस्थापना असू शकते का ? असे प्रश्न संस्थेच्या वतीने उपस्थित करण्यात आले. केवळ घरमालक एकत्र येऊन घरे व इमारतीचे सामूहिक व्यवस्थापन करण्याचा निर्णय घेऊन शकतात. त्यासाठी कामगार अथवा कर्मचारी कामावर ठेवतात, म्हणून घरमालकांची संघटना महाराष्ट्र दुकाने कायद्याच्या कलम २ च्या अर्थानुसार आस्थापना ठरत नाही, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले. त्यामुळे, उपदान देयक कायद्यातील तरतुदीही गृहनिर्माण सहकारी संस्थेला किंवा सहकारी व्यावसायिक संस्थांनाही लागू होणार नसल्याचे न्यायालयाने आदेशात नमूद केले.
प्रकरण काय ?
गृहनिर्माण संस्थेला महाराष्ट्र दुकाने कायद्यांतर्गत उद्योग किंवा आस्थापना मानले जाऊ नये, या प्रकरणातील सोसायटीने इमारतीच्या देखभालीसाठी ऑगस्ट २०१३ ते ऑक्टोबर २०२२ पर्यंत एका व्यवस्थापकाची नियुक्ती केली होती. या व्यवस्थापकाने सोसायटीकडे ४.५ लाख रुपयांपेक्षा जास्त उपदानाची मागणी केली होती. सोसायटीने ती देण्यास नकार दिल्यानंतर त्याने गृहनिर्माण संस्थेविरुद्ध न्यायालयात धाव घेतली होती.
सकाळ+ चे सदस्य व्हा
ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.