मोरोशीतील भैरवगडाचा ऐतिहासिक वारसा धोक्यात

बाळासाहेब भालेराव : सकाळ वृत्तसेवा
मुरबाड, ता. ६ : तालुक्यातील मोरोशी गावाजवळ सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेला ऐतिहासिक भैरवगड सध्या दुर्लक्षित अवस्थेत आहे. त्याच्या जतन व विकासासाठी सरकारने तातडीने निधी उपलब्ध करून द्यावा, अशी मागणी स्थानिक ग्रामस्थ, गिर्यारोहक आणि इतिहासप्रेमींमधून जोर धरू लागली आहे.
उंच सुळक्यासारख्या रचनेमुळे प्रसिद्ध असलेला भैरवगड हा शिवकालीन दुर्ग रणनीतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. इतिहासकारांच्या मते, शत्रूंच्या हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी आणि पहारा देण्यासाठी या किल्ल्याचा वापर केला जात असे. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात या किल्ल्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले होते. किल्ल्यावर असलेल्या गुहा, पाण्याच्या टाक्या आणि कोरलेल्या पायवाटा आजही त्याच्या ऐतिहासिक वैभवाची साक्ष देतात. मात्र, सध्या किल्ल्याची अवस्था चिंताजनक बनली आहे. किल्ल्याकडे जाणाऱ्या मार्गाची दुरवस्था, सुरक्षाव्यवस्थेचा अभाव, माहितीफलक नसणे; तसेच संवर्धनासाठी कोणतीही ठोस योजना नसल्याने पर्यटकांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. विशेषतः पावसाळ्यात येथे जाणे धोकादायक ठरत असल्याचे स्थानिकांचे म्हणणे आहे.
ग्रामस्थांनी अनेकदा प्रशासनाकडे निवेदने देऊनही अद्याप कोणतीही ठोस कार्यवाही झालेली नाही. योग्य पायाभूत सुविधा, रस्ता, सुरक्षारक्षक, मार्गदर्शक फलक तसेच किल्ल्याच्या दुरुस्तीची कामे हाती घेतल्यास भैरवगड हे महत्त्वाचे पर्यटनस्थळ म्हणून विकसित होऊ शकते, असा विश्वास स्थानिकांनी व्यक्त केला आहे. इतिहासतज्ज्ञांच्या मते, भैरवगडासारख्या ऐतिहासिक वारशाचे संवर्धन केल्यास इतिहास जपला जाईलच, शिवाय स्थानिक आदिवासी बांधवांसाठी रोजगाराच्या नव्या संधीही उपलब्ध होतील. त्यामुळे सरकारने या दुर्गाच्या संवर्धनाकडे गांभीर्याने लक्ष देत विशेष निधी मंजूर करावा, अशी मागणी होत आहे.

ठाणे आणि पुणे हे दोन्ही जिल्हे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झाले आहेत. राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ६१ लगत असल्याने भैरवगडावर मुंबई आणि उपनगरांतील पर्यटक व गिर्यारोहक सहज पोहोचू शकतात. सरकारने विशेष निधी उपलब्ध करून दिल्यास या भागातील आदिवासी बांधवांच्या रोजगाराला चालना मिळेल आणि इतिहासाचा अमूल्य ठेवा जतन होईल.
- शंकर हेमा सोंगाळ, माजी सरपंच, वाकलवाडी

मुरबाड : भैरवगडावर जाणारे गिर्यारोहक.