Brahmaputra River Flood
esakal
लेखक: महेश शिंदे
जीवन देणारी आणि हिरावून घेणारी नदी!
दरवर्षी मान्सून सुरू होताच ईशान्य भारताचे चित्र बदलते. वर्षभर शेती, पाणथळ प्रदेश, जंगले आणि लाखो लोकांचे जीवन पोसणारी ब्रह्मपुत्रा फुगू लागते. हिमालयीन उपनद्या आणि मुसळधार पावसामुळे नदीतील बेटे पाण्याखाली जातात आणि अनेक कुटुंबांना तटबंदी किंवा मदत छावण्यांचा आधार घ्यावा लागतो. विशेषतः आसाममध्ये पूर ही अधूनमधून येणारी आपत्ती नसून वार्षिक वास्तव बनले आहे.
यातच ब्रह्मपुत्रेचा विरोधाभास आहे. ही नदी सुपीक गाळ आणते, शेती व पाणथळ प्रदेशांना आधार देते, भूजलाचे पुनर्भरण करते आणि आसामच्या पर्यावरणाला आकार देते. मात्र पात्राबाहेर पडल्यावर ती मोठा विनाशही घडवते. केंद्रीय जल आयोगानुसार, भारतातील ब्रह्मपुत्रा नदीखोऱ्याचे जलग्रहण क्षेत्र सुमारे २.३६ लाख चौ.कि.मी. असून नदीप्रणालीचा सरासरी वार्षिक प्रवाह सुमारे ५८५.६ घन कि.मी. आहे.
त्यामुळे एवढ्या विशाल नदीला पूर्णपणे नियंत्रित करणे शक्य नाही. खरा प्रश्न हा आहे की, हवामान बदलामुळे अधिक अनिश्चित होत जाणाऱ्या पुरांची मानवी आणि आर्थिक किंमत भारत कशी कमी करू शकतो?
