Premium|Study Room : ‘पृथ्वी आपली नाही, आपण पृथ्वीचे आहोत’; चीफ सिएटल यांच्या विचारांतून पर्यावरण संवर्धनाचा मूलमंत्र

लेखक : निखिल वांढे

इ.स. १८५४ मध्ये अमेरिकन सरकारने जेव्हा दुवामिश जमातीचे प्रमुख चीफ सिएटल यांच्याशी जमीन खरेदी करण्यासाठी संपर्क साधला, तेव्हा त्यांनी 'पृथ्वी आपली नाही, आपण पृथ्वीचे आहोत' या शब्दांत निसर्गाशी मानवाचे अद्वैत स्पष्ट केले. आज दोन शतकांपेक्षा जास्त काळ उलटल्यानंतर, जेव्हा हिमनद्या अभूतपूर्व वेगाने वितळत आहेत, नद्या विषारी बनत आहेत आणि दिल्लीची हवा प्राणघातक ठरत आहे, तेव्हा सिएटल यांच्या शहाणपणाचा प्रतिध्वनी एका मूळ अमेरिकन म्हणीत ऐकू येतो. ती म्हण म्हणजे, 'आपल्याला पृथ्वी आपल्या पूर्वजांकडून वारसा म्हणून मिळालेली नाही; ती आपण आपल्या मुलांकडून कर्जाऊ घेतली आहे.' हे विधान निसर्गाशी असलेल्या मानवजातीच्या संबंधाची मूलभूत पुनर्रचना करते. हे आपल्याला संसाधनांचे शोषण करणाऱ्या मालकांपासून भावी पिढ्यांना उत्तरदायी असणाऱ्या तात्पुरत्या विश्वस्तांमध्ये (Stewards) रूपांतरित करते.

आजचा प्रत्येक पर्यावरणीय निर्णय हा अद्याप जन्माला न आलेल्या मुलांशी केलेला एक व्यवहार आहे. हा असा पर्यावरणीय कर्जभार आहे, ज्यावर विध्वंसक व्याज जमा होत आहे आणि जो पुढील पिढीला कोणतीही निवड नसताना वारशाने स्वीकारावा लागणार आहे. हा निबंध या परिवर्तनात्मक तत्त्वाचा पर्यावरणीय, आर्थिक आणि धोरणात्मक आढावा घेतो.