केदार फाळके
editor@esakal.com
श्रीशिवछत्रपती भारत भाग्यविधाता
आदिलशाही सल्तनतीमध्ये इनामे केवळ जमिनीच्या स्वरूपातच असणे आवश्यक नव्हते; ती रोख किंवा वस्तू रूपात वंशपरंपरागत हक्क म्हणूनही दिली जात होती. धार्मिक स्थळांचे प्रमुख, कर्मचारी, जसे की मशिदींचे मुल्ला-मौलवी इत्यादींना परगण्याच्या महसुलातून रोख रक्कम, धान्य किंवा दिव्यासाठी तेल या स्वरूपात वार्षिक इनाम दिले जाऊ शकत होते. इनामे सहसा मुकासदाराच्या आदेशाने दिली जात असत. मुकासा प्रशासनाकडून बदलला किंवा हस्तांतर केला जाऊ शकत होता.
एका गावाला लागून असलेल्या एकूण जमिनीचा तपशील आणि तिची महसूल आकारणी जुन्या जमिनीच्या नोंदींमध्ये नोंदविलेली आढळते. जमिनीचे वर्गीकरण बागाईत किंवा जिराईत (पावसावर अवलंबून असलेली) असे केले जात असे.
