'ओव्हर स्पीडींग' करणे कसे टाळावे? गाडी चालविताना योग्य वेग कसा ठरवावा? जाणून घ्या

सागर गिरमेवेगात गाडी चालवली म्हणजे ठरलेल्या वेळेपेक्षा आधी आपण इच्छित स्थळी पोहोचू शकतो, ही धारणा बाळगून अनेकजण ओव्हर स्पीडींग करत स्वतःचा जीव धोक्यात घालतातच, पण त्याचबरोबर इतरांचाही जीव धोक्यात घालतात. पण वाहन जोरात पळवले म्हणजे आपण खरोखरच वेळेआधी पोहोचू शकतो का, की हा केवळ एक भ्रम आहे..? .मुंबईला जायचं म्हणून सकाळी निघालो. ड्रायव्हर म्हणाला, ‘आपण गाडी (ताशी) १२०-१४०च्या स्पीडने नेऊ म्हणजे ट्रॅफिक सुरू होण्याच्या आधी म्हणजे नऊ वाजायच्या आत मुंबईला पोहोचू.’ पण एवढा वेग ठेवला म्हणजे वेळेत खरंच एवढा फरक पडतो का? हा प्रश्न मनात होताच. आपल्या देशात कुठेही जा, ट्रॅफिकची समस्या आपली पाठ सोडत नाही. त्यातच अरुंद रस्ते, सततच्या कर्णकर्कश हाँकिंगचा कानात वाजणारा ताल अशा स्थितीत एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाणे हे काहीवेळा आपल्याला अत्यंत थ्रिलिंग वाटते. सध्याचे युग अत्यंत वेगवान आहे. अशा वेगवान युगात वावरणाऱ्या अनेक चालकांना वाटते, की गाडी स्पीडने चालवणे ही इच्छित स्थळी वेळेआधी किंवा वेळेवर पोहोचण्याची गुरुकिल्ली आहे. पण खरोखरच स्पीड वाढल्याने प्रवासाचा वेळ कमी होतो का? हे पाहणेही अत्यंत महत्त्वाचे आहे.भ्रमात राहू नकावेळ वाचविण्यासाठी अनेक चालक गाडी अत्यंत वेगाने चालवण्याला पसंती देतात. मात्र असे करताना आपल्यासह सहप्रवाशांच्या आणि काहीवेळा रस्त्यावरच्या इतरांच्या जिवाचीही रिस्क ते घेत असतात. अलीकडच्या अपघातांच्या काही घटना पाहिल्या तर ओव्हर स्पीडींगमुळे अत्यंत हाय-एंड लक्झरी गाड्यांमधून प्रवास करणाऱ्यांनाही जीव गमवावा लागल्याची उदाहरणे सहज दिसतील. ओव्हर स्पीडींगची सवय रोजच अनेक बळी घेत असते, तरीही गाडी जोरात चालवण्याची हौस कमी होताना दिसत नाही. बहुतांश वेळा केवळ इच्छित स्थळी वेळेआधी पोहोचता येईल, या उद्देशाने वाहने वेगात चालवली जातात. पण असा उद्देश बाळगणे मुळातच भ्रम बाळगण्यासारखे आहे, हे वाहतुकीशी संबंधित अनेक पाहण्यांमधून समोर आलेले आहे. यासाठी आपण काही उदाहरणे बघूयात... .समजा, आपण दोन लेन असलेल्या हाय-वेवर १० किलोमीटरवर असलेल्या ठिकाणी जाण्यासाठी निघाला आहात. साधारण वेगमर्यादेचे पालन करत प्रतितास ८० किलोमीटर वेगाने आपण गेल्यास या प्रवासासाठी साधारण पावणे आठ मिनिटे लागू शकतील. पण तसे न करता आपण आणखी वेगात जायचे ठरवले, आणि १०० किलोमीटर प्रतितास या वेगाने वाहन चालवले. तर आधीच्या वेळेच्या तुलनेत आपण फक्त ४५ सेकंद ‘वाचवू’ शकतो.आता समजा ५० किलोमीटर जाण्यासाठी १०० किलोमीटर प्रतितास एवढा गाडीचा स्पीड ठेवला असेल, तर या वेगाने सरळ रस्त्यावर साधारण अर्ध्या तासात इच्छित स्थळी पोहोचू शकतो. पण आणखी तुफानी करायची म्हणून हाच स्पीड वाढवून १२० किलोमीटर प्रतितास केल्यास आपल्याला कापावे लागणाऱ्या अंतराच्या वेळेत फक्त चार मिनिटांचा फरक पडतो. पण ही चार मिनिटे वाचविण्यासाठी आपण स्वतःसह इतरांच्या जिवाचाही मोठा धोका पत्करलेला असतो.या दोन्ही उदाहरणांवरून हे सहजच लक्षात येते, की वेग वाढवला तरी वाचणारा वेळ अत्यंत नगण्य असतो. त्यातच जर रस्त्यांची अवस्था बिकट असेल आणि ट्रॅफिक जास्त असेल तर वेळ ‘वाचवण्या’लाही काही अर्थ राहात नाही.कळायच्या आधी घटना घडणेजास्तीच्या वेगामुळे चालकाचा प्रतिक्रिया देण्याचा वेळ लक्षणीयरित्या कमी होतो. त्यामुळे अडथळे टाळणे, किंवा अचानक आलेल्या परिस्थितीला तोंड देता येणे कठीण झाल्याने काही कळायच्या आत घटना घडून गेलेल्या असतात. रस्ते अपघातात ६० ते ७० टक्के अपघात ओव्हर स्पीडींगमुळे झालेले आहेत, हे अनेक पाहण्यांमधून आजवर समोर आलेले आहे. .वाहनाच्या मर्यादा ओळखाआपला स्वतःवर आणि आपल्या गाडीवर कितीही विश्वास असला, तरीही गाडीच्या बनावटीनुसार तिच्या मर्यादा ठरलेल्या आहेत. हजार-बाराशे सीसीची कार जर १३०-१४० किलोमीटर प्रतितास या वेगाने चालवली जात असेल तर तिच्यावर नियंत्रण ठेवणे अवघड होते.विशेषतः शार्प टर्न किंवा अचानक आलेला खड्डा चुकविताना वाहनावरचे नियंत्रण सुटण्याची शक्यता कित्येक पटीने वाढते. आपल्याकडील रस्त्यांची स्थिती काही अपवाद वगळता तशीही जेमतेमच असते. समतल नसणारे रस्ते, खड्डे, खडी यामुळे हा धोका वाढतो.खिशावर ताणलवकर पोहोचण्याच्या भ्रामक समजुतीमुळे आपण अतिवेगात वाहन चालवतो. त्यामुळे गाडीचे इंजिन जास्त कार्यक्षमतेने काम करते, त्यासाठी अधिक इंधन वापरले जाते. पर्यायाने गाडीचे मायलेज लक्षणीयरित्या घसरते. इंधनाचा हा वाढलेला खप बघता त्याचा ताण खिशावर येतो, यात शंकाच नाही.हाय-वे हिप्नॉसिसचा धोकाओव्हर स्पीडिंग करताना मनावर ताण आलेला असतो. सतत अतिएकाग्र राहावे लागत असल्याने हाय-वे हिप्नॉसिसचा धोकाही वाढतो. .२०५० पर्यंत ॲमेझॉनची इतके टक्के जंगले मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत होतील, असा अंदाज का वर्तविला गेलाय? जाणून घ्या.योग्य वेग कसा ठरवावा ?प्रत्येक रस्त्यावर आपण किती वेगाने जाऊ शकतो हे सांगणारे साइन बोर्ड लावलेले असतात. ते लावण्यामागे अभ्यास केलेला असतो. तो रस्ता कोणत्या भौगोलिक परिस्थितीतून जातोय, त्याच्या बांधणीचा दर्जा काय, डिझाईन कशा प्रकारचे आहे, रहदारीचे प्रमाण किती आणि सोबतच दुचाकी, पादचाऱ्यांचा वावर किती आहे अशा अनेक गोष्टींवर ही वेगमर्यादा आधारित असते. त्यामुळे तोच योग्य वेग असतो, आणि या वेग मर्यादेचे पालन करणे श्रेयस्करच ठरते.स्टिअरिंगच्या व्हायब्रेशनवर ठेवा लक्षमिड रेंजच्या गाड्या चालवत असताना आपण ओव्हर स्पीडींग करत आहोत का, हे समजण्यासाठी काही गोष्टींकडे ड्रायव्हरने लक्ष देण्याची गरज आहे. सध्याच्या गाड्यांमध्ये वेग ८० किलोमीटर प्रतितासच्या पुढे गेल्यावर तीन वेळा बीप वाजतो, किंवा हाच वेग १०० किलोमीटर प्रतितासच्या पुढे गेल्यावर बीप सतत वाजत राहतो, पण जर गाडी टॉप मॉडेल असेल तरच हे फिचर त्यात असतात. ज्यांच्याकडे टॉप मॉडेल नाही, त्यांनी स्टिअरिंग व्हीलच्या व्हायब्रेशनकडे लक्ष देण्याची गरज आहे. गाडीच्या स्पीडोमीटरवर मॅक्स स्पीड कितीही लिहिलेला असला, तरीही हुरळून न जाता व्हायब्रेशनवरच अवलंबून राहायला हवे. गाडी जर अतिवेगात असेल तर रस्ता कितीही प्लेन असला तरी स्टिअरिंग खूपच हलके वाटायला लागत, त्यातलं नॉर्मल जडत्व कमी होते. स्टेअरिंगमध्ये निर्माण झालेल्या व्हायब्रेशनमुळे हे घडत असते. गाडी जेव्हा तिच्या वेगमर्यादा ओलांडून वेगाने चाललेली असते, तेव्हा हे व्हायब्रेशन निर्माण होतात किंवा स्टिअरिंग हलके वाटायला लागते. हे वेळीच ओळखून गाडीचा वेग कमी करून स्वतःसह प्रवाशांचीही काळजी घ्यायला हवी.-------------------.संत मीरा यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात मोठ्या संघर्षाला का सामोरे जावे लागले? संत मीराबाई पर्यंतचा त्यांचा प्रवास कसा होता? जाणून घ्या .सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.