StorySign app for deaf children
esakal
ब्रिजेश सिंह - brijeshbsingh@gmail.com
सुलभता ही केवळ सोय नसून तो शिक्षणाचा पाया असला पाहिजे. ‘स्टोरीसाइन’सारख्या पुढाकारातून ही भूमिका स्पष्टपणे समोर येते. काळजीपूर्वक राबवलेली एक साधी कल्पना कशी शांत पानाला अर्थपूर्ण संवादात बदलू शकते हे यातून दिसते. तंत्रज्ञानाचा खरा मापदंड हा त्यात किती फीचर्स आहेत यापेक्षा ते किती आयुष्यांचे बंद दरवाजे उघडते, हा असायला हवा.
प्रत्येक मुलाच्या लहानपणी एक शांत; पण अत्यंत मौल्यवान असा क्षण येतो ज्याकडे आपण सहसा दुर्लक्ष करतो. तो क्षण म्हणजे, पालकांनी एखादे छानसे चित्रपुस्तक मुलासमोर उघडावे, एका विशिष्ट शब्दावर बोट ठेवावे आणि त्या काळ्या-पांढऱ्या आकृत्यांचे अचानक अर्थपूर्ण शब्दांत रूपांतर होताना मुलाच्या डोळ्यांत येणारा तो तेजस्वी प्रकाश पाहावा. ऐकू येणाऱ्या कुटुंबांमध्ये ही वैचारिक आणि भावनिक देवाणघेवाण अतिशय नैसर्गिकपणे घडते; पण जे मूल जन्मतः कर्णबधिर किंवा कमी ऐकू येणारे असते, त्याच्यासाठी लिहिलेल्या अक्षरांचा आणि त्यांचा अर्थ समजण्याच्या प्रवासाचा दुवा सुरुवातीपासूनच काहीसा तुटका राहतो. बहुतांश कर्णबधिर मुले ही ऐकू येणाऱ्या पालकांच्या पोटी जन्माला येतात आणि या पालकांना अनेकदा सांकेतिक भाषा मुळीच अवगत नसते. त्यामुळे छापील शब्द आणि मुलाची मूळ संवाद पद्धत यांच्यातील दरी केवळ शैक्षणिक अडथळा न ठरता, ती एक आयुष्यभराची भिंत बनू शकते. हा गंभीर तुटलेला दुवा लक्षात घेतल्यावरच सहाय्यक तंत्रज्ञानाच्या जगात एक शांत; पण अर्थपूर्ण बदल दिसू लागला आहे आणि तो एक अतिशय सोपा; पण मूलभूत प्रश्न विचारतो, की जर स्मार्टफोन एखादा मजकूर मोठ्याने वाचू शकतो; पण आवाजात नाही तर सांकेतिक भाषेत का नाही?