पान-३
--------------
ममदापूरला उभारणार बिबट्यांचे अधिवास क्षेत्र
-------------
५,४४५ हेक्टरवर राज्यातील सर्वात मोठ्या सफारी पार्कचा प्रस्ताव ः ३२ कोटींचा खर्च
--------------
सकाळ वृत्तसेवा
नाशिक, ता. २७ : नाशिक जिल्ह्यातील वाढता मानव-बिबट्या संघर्ष रोखण्यासाठी आता बिबट्यांना त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासासारखे स्वतंत्र क्षेत्र उपलब्ध करून देण्याच्या दिशेने वनविभागाने पावले उचलली आहेत. येवला तालुक्यातील ममदापूर संवर्धन राखीव क्षेत्रात तब्बल ५ हजार ४४५ हेक्टरवर बिबट्या सफारी पार्क विकसित करण्याचा प्रस्ताव तयार करण्यात आला आहे. शासनाच्या मंजुरीसाठी हा प्रस्ताव नागपूर येथील प्रधान मुख्य वनसंरक्षक कार्यालयाकडे पाठविण्यात आला आहे. प्रस्तावाला मान्यता मिळाल्यास अभयारण्य क्षेत्राबाहेरील राज्यातील सर्वात मोठ्या सफारी प्रकल्पांपैकी एक साकार होण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
काळवीटांच्या मोठ्या अधिवासामुळे ओळखल्या जाणाऱ्या ममदापूरच्या गवताळ वनक्षेत्रात विविध वन्यप्राण्यांचा वावर आहे. या परिसरातील नैसर्गिक साधनसंपत्ती, उपलब्ध खाद्य आणि भौगोलिक परिस्थिती लक्षात घेऊन बिबट्यांसाठी सफारी पार्क उभारण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. या प्रकल्पामुळे वन्यजीव संवर्धनाला चालना देतानाच बिबट्या आणि मानवी वस्त्यांमधील संघर्ष कमी करण्यास मदत होईल, असा वनविभागाचा अंदाज आहे.
वनमंत्री गणेश नाईक यांनी मे महिन्यात नाशिक दौऱ्यादरम्यान घेतलेल्या वनाधिकाऱ्यांच्या बैठकीत या प्रकल्पाची संकल्पना मांडली होती. त्यानंतर पूर्व वनविभागाने सर्वेक्षण करून प्रस्ताव तयार केला. पालकमंत्री गिरीश महाजन यांच्या उपस्थितीत जिल्हाधिकारी कार्यालयात झालेल्या आढावा बैठकीतही प्रकल्पाच्या नियोजनाचे सादरीकरण करण्यात आले.
प्रकल्पासाठी प्रवेशद्वार, तिकीट खिडकी, प्रतीक्षा क्षेत्र, वाहनतळ, सफारी मार्ग, शौचालये आणि पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था अशा सुविधांचे नियोजन करण्यात आले आहे. प्राथमिक अंदाजानुसार प्रकल्पासाठी सुमारे ३२ कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. मात्र, शासनाची मंजुरी, निधीची उपलब्धता आणि पुढील तांत्रिक प्रक्रिया यानंतरच प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीचे चित्र स्पष्ट होणार आहे.
---
बांबूची हिरवी संरक्षक भिंत
प्रकल्पाच्या सीमाभागात बांबूची दाट लागवड करून नैसर्गिक स्वरूपाची संरक्षक भिंत तयार करण्याचे नियोजन आहे. यासाठी सुमारे १० हजार बांबू रोपे लावण्यात येणार आहेत. त्याबाहेर चेनलिंक कुंपण उभारण्याची योजना आहे. सफारी मार्गाच्या दुतर्फा फळझाडांची लागवडही प्रस्तावित आहे. यामुळे परिसराचे हरित आच्छादन वाढविण्यासह वन्यजीवांसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
---
प्रकल्पाची ठळक वैशिष्ट्ये
- प्रस्तावित क्षेत्र: ५,४४५ हेक्टर
- प्राथमिक खर्चाचा अंदाज: ३२ कोटी रुपये
- सफारी मार्ग: सुमारे ३५ ते ४० किलोमीटर
- बिबट्यांची अंदाजित क्षमता: ८० ते १००
- संरक्षण उपाय: बांबू लागवड आणि चेनलिंक कुंपण
- सुविधा: प्रवेशद्वार, तिकीट काउंटर, प्रतीक्षा क्षेत्र, वाहनतळ आणि पाणीपुरवठा
---
ममदापूरचीच निवड का?
ममदापूर संवर्धन राखीव क्षेत्र हे काळवीटांच्या अधिवासासाठी प्रसिद्ध आहे. येथील गवताळ माळरानावर काळवीटांसह तरस, लांडगा, कोल्हा, खोकड, नीलगाय, रानमांजर, उदमांजर आणि साळींदर यांसारख्या वन्यप्राण्यांचा वावर आढळतो. बिबट्यांना आवश्यक असणारे खाद्य उपलब्ध असल्याने या परिसरात त्यांचे व्यवस्थापन शक्य असल्याचा वनाधिकाऱ्यांचा दावा आहे. उपलब्ध नैसर्गिक अधिवासाचा विचार करूनच या क्षेत्राची निवड करण्यात आली आहे.
---
पुढील प्रक्रिया काय?
वनविभागाने तयार केलेला प्रस्ताव सध्या शासनाच्या मंजुरीच्या प्रक्रियेत आहे. मंजुरीनंतर निधी, तांत्रिक आराखडा, वन्यजीव व्यवस्थापन, सुरक्षाव्यवस्था आणि पर्यटकांसाठीच्या सुविधांबाबत पुढील निर्णय घेतले जातील. त्यानंतरच प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सध्या हा प्रकल्प नियोजनाच्या टप्प्यात असून, त्याच्या अंमलबजावणीसाठी शासनाची अंतिम मान्यता महत्त्वाची ठरणार आहे.
