अनुभवांचे बोल, आशेचा किरण

आशा नेगी - लेखिका, कॅन्सर जनजागृतीसाठी कार्यरतजेव्हा माझा कर्करोग झालेल्या अनेक रुग्णांशी संपर्क येतो, तेव्हा मी त्यांच्याशी संवाद साधते, त्यांचं कौन्सेलिंग करते आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे त्यांच्या मनातील ‘कर्करोग’ या शब्दाची भीती कमी करण्याचा प्रयत्न करते. .ते रुग्ण केमोथेरपी, रेडिएशन, ऑपरेशन यांसारख्या उपचार प्रक्रियेतून जातात, तेव्हा त्यांच्या लक्षात येतं, की आजूबाजूला जी भीती पसरवली जाते, ती प्रत्यक्षात तितकी भीतीदायक नसते. त्या क्षणी अनेक रुग्ण माझ्याशी एकाच भावनेनं बोलतात, ‘‘आम्हालाही तुमच्यासारखं इतरांसाठी काहीतरी करायचंय.’’ मग मी त्यांना एकच सांगते, की जशा पद्धतीनं मी तुमचं मार्गदर्शन केलं, माझे अनुभव शेअर केले, तशीच जबाबदारी आता तुमची आहे. तुमचाही अनुभव कोणाच्यातरी हाती ‘जगण्यासाठी दिशा’ ठरू शकतो..कारण डॉक्टर सल्ला देतात, तेव्हा तो एक उपचार वाटतो; पण जेव्हा स्वतःचा अनुभव सांगणारा कोणी पेशंट बोलतो, तेव्हा तो ‘आशेचा किरण’ वाटतो. कर्करोग झाला म्हणजे आयुष्य संपलं, ही समाजात पसरलेली चुकीची धारणा फोडण्यासाठी, आपला अनुभव सामायिक करणं ही समाजसेवाच ठरते. तुमचा प्रवास, तुमची लढाई, तुमचं धैर्य... हे दुसऱ्या एखाद्या रुग्णासाठी आयुष्य बदलवणारं ठरू शकतं. कधी कधी रुग्णाच्या मनात ‘माझं आयुष्य आता व्यर्थ आहे’ अशी भावना निर्माण होते. अशा वेळी एखाद्या दुसऱ्या योद्ध्याची गोष्ट, त्यांची हसतमुख झुंज, त्यांचं जिद्दीनं उभं राहणं हीच त्यांच्या मनात पुन्हा जगण्याची उमेद निर्माण करू शकते. कुटुंबीयांसाठीही अशा अनुभवांचं महत्त्व अमूल्य असतं. कारण त्यांनाही अनेक भावनिक आणि मानसिक टप्प्यांतून जावं लागतं. इतरांच्या गोष्टी ऐकून त्यांना आधार मिळतो, धैर्य मिळतं आणि ‘आपण एकटे नाही’ ही भावना जागी होते. अनेक रुग्ण असेही भेटलेत ज्यांनी फक्त एखादा सकारात्मक अनुभव ऐकून उपचारांची दिशा बदलली, वेळेत तपासणी करून घेतली आणि आज ते नव्याने जीवन जगत आहेत..शब्दांना औषधासारखी ताकद असते : अनुभवी रुग्ण जेव्हा सहजपणे ‘हे मी पार केलं आहे’ असं सांगतात, तेव्हा ते नवीन रुग्णासाठी उपचारांइतकंच बळ देणारं ठरतं.संघर्ष सांगणं म्हणजे कमकुवतपणा नव्हे, तर ताकद दर्शवणं : अनेकांना वाटतं, की अनुभव शेअर करणं म्हणजे स्वतःचं दुःख उघडं करणं; पण खरंतर हे इतरांसाठी मार्ग दाखवणं असतं.सामाजिक समज बदलण्यासाठी स्वतःच पुढे या : ‘कर्करोग म्हणजे मृत्यू’ ही कल्पना आजही गावागावांत टिकून आहे. अशा चुकीच्या समजुती मोडून टाकण्यासाठी प्रत्यक्ष अनुभव फार उपयोगी ठरतो.सकारात्मकता पसरवणं ही जबाबदारी आहे : आपण बरे होतो, तेव्हा आपलं कर्तव्य असतं त्या अनुभवातून सकारात्मकता पसरवणं -कारण समाजात अजूनही अनेक जण अंधारात आहेत.‘रिअल’ अनुभव सोशल मीडियावर शेअर करा : आज सोशल मीडियाच्या काळात एखादा छोटा व्हिडिओ, एक पोस्ट, एक ब्लॉगदेखील एखाद्या अज्ञात रुग्णाला नवीन दिशा देऊ शकतो.कुटुंबीयांनीही अनुभव मांडावेत : पेशंटसारखं कुटुंबही या प्रवासातून जातं, त्यांच्या भावना, त्यांच्या लढ्याचाही उपयोग होतो- विशेषतः इतर कुटुंबीयांना मानसिक ताकद देण्यासाठी..म्हणून मी प्रत्येक कॅन्सर योद्ध्याला आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना आवाहन करते तुमचं जे काही अनुभवधन आहे, ते समाजासमोर मांडा. तुम्ही कुठल्या टप्प्यात आहात याला महत्त्व नाही. उपचार सुरू आहेत, पूर्ण झाले आहेत, किंवा तुम्ही केवळ आधार देणारा आहात. तुमचा आवाज कोणाला तरी जिवंत ठेवू शकतो.या अनुभवांची एक सकारात्मक साखळी तयार होईल. ‘ती व्यक्ती बरी झाली, मीही होईन!’ असा विश्वास निर्माण होईल. शेवटी, कॅन्सरवर मात करणं ही केवळ वैद्यकीय लढाई नसून ती मानसिक, सामाजिक आणि भावनिक लढाईदेखील आहे आणि या लढाईत तुमचे अनुभव म्हणजे नव्या रुग्णांसाठी एक मार्गदर्शक दिवा आहे..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

अनुभवांचे बोल, आशेचा किरण

Related Stories