Chess: गरजू बुद्धिबळपटूंचा 'मसिहा'! नागपूरचा आंतरराष्ट्रीय मास्टर अनुपने समाजापुढे ठेवला आदर्श; दिव्यालाही केलेलं मार्गदर्शन

नागपूर : बुद्धिबळ हा खेळ सर्वात स्वस्त मानला जात असला तरी, अलीकडच्या काळातील प्रचंड स्पर्धेमुळे तो आता महागडा होत चालला आहे. त्यामुळे सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर गेला आहे..अशा वेळी अशा एका नागपूरकर खेळाडूने अनेक गरजू युवा व प्रतिभावान बुद्धिबळपटूंना वेळोवेळी निःशुल्क मार्गदर्शन व मदत करून त्यांचे करिअर सावरले आहे. त्याचा हा आदर्श इतरही अनुभवी खेळाडूंनी घेतल्यास अनेकांचे भले होऊ शकते..अशा गरजू खेळाडूंसाठी एकप्रकारे ‘मसिहा’ ठरलेला हा बुद्धिबळपटू आहे विदर्भाचा आंतरराष्ट्रीय मास्टर अनुप देशमुख. मुळचा अमरावतीकर असलेल्या व भारतीय आयुर्विमा महामंडळातून सेवानिवृत्त झालेल्या अनुपने ऐंशी व नव्वदच्या दशकांत देशविदेशातील अनेक स्पर्धा गाजविल्या. त्याने जवळपास २० वर्षांच्या करिअरमध्ये ३५ अखिल भारतीय स्पर्धा जिंकल्या. तसेच दोनवेळा २६ वर्षांखालील युथ चॅम्पियनशिप जिंकली. उल्लेखनीय म्हणजे, प्रतिष्ठेचा ‘आंतरराष्ट्रीय मास्टर’ हा किताबही पटकाविला. असा बहुमान मिळविणारा तो नागपूर व विदर्भाचा पहिला बुद्धिबळपटू ठरला होता..उमेदीच्या काळात अनुप हा उत्तम खेळाडू असला तरी, तो माणूस म्हणूनही खूप चांगला होता आणि आजही आहे. त्याने देशभरातील अनेक बुद्धिबळपटूंना निःशुल्क मार्गदर्शन केले आहे. यात महाराष्ट्राचा ग्रॅण्डमास्टर विदित गुजराथी, विदर्भाचा पहिला ग्रॅण्डमास्टर अमरावतीचा स्वप्नील धोपाडे, ग्रॅण्डमास्टर रौनक साधवानी, आकाश ठाकूर, राजस्थानचा पहिला ग्रॅण्डमास्टर अभिजित गुप्ता, महिला ग्रॅण्डमास्टर ईशा करवडे, अनुप्रीता पाटील, पल्लवी शाह, पंकज जोशी, खंडव्याचा आयुष शर्मा, सांगलीचा समीर खटमळे, बंगालचा प्रांतिक रॉय, दिल्लीच्या हेमंत शर्मासह अनेकांचा समावेश आहे. या सर्वांना पुस्तके, साहित्य व चेससंदर्भात आवश्यक मटेरिअल्स दिले..इतकेच नव्हे अनेकांना घरी जेवूखाऊ घातले. वेळप्रसंगी आर्थिक व अन्य प्रकारची मदतदेखील केली. अनुप म्हणतो, माझ्याकडे कोणताही बुद्धिबळपटू मदतीसाठी आला तर त्यास मदत करणे मला आवडते. बुद्धिबळपटू व नेत्रतज्ज्ञ राहिलेले माझे गुरू डॉ. प्रकाश राखेवार यांच्याकडून मी हे शिकलो. बुद्धिबळाने मला जे काही दिले, ते युवा खेळाडूंना देण्याचा माझा नेहमीच प्रयत्न असतो. आजही मी हे काम नियमितपणे करीत असतो. उल्लेखनीय म्हणजे, सद्यःस्थितीत अनेक व्यावसायिक प्रशिक्षक शुल्क आकारून युवा खेळाडूंना मार्गदर्शन करीत असतात. मात्र अनुपने कधीही असा हावरटपणा केलेला नाही..आनंदला तीनवेळा हरविलेतब्बल दोन दशके भारतीय बुद्धिबळाचा अनभिषिक्त सम्राट राहिलेल्या ‘वर्ल्ड चॅम्पियन’ विश्वनाथन आनंदला अनुपने तब्बल तीनवेळा पराभूत केले. ग्रॅण्डमास्टर बनण्यापूर्वी १५ वर्षांखालील स्पर्धा खेळण्यासाठी महाराजबाग क्लबमध्ये आला असता अनुप ने त्याला हरविले होते. त्यानंतर सिकंदराबाद व धारवाड (कर्नाटक) येथील राष्ट्रीय स्पर्धांमध्येही अनुप हा दिग्गज आनंदवर भारी पडला होता. दुर्दैवाने सोयीसुविधांचा अभाव आणि नशिबाची पुरेशी साथ न लाभल्याने अनुप ग्रॅण्डमास्टर बनू शकला नाही. याचे त्यालाही दुःख आहे..ENG vs IND: कडाक्याच्या भांडणानंतर गंभीर अन् पीच क्युरेटर पुन्हा आले समोरा-समोर, गिल-आगरकरही उपस्थित; पाहा Video.दिव्यालाही केले होते मार्गदर्शन५९ वर्षीय अनुपने अगदी काल-परवा ‘वर्ल्ड चॅम्पियन’ झालेल्या दिव्या देशमुखलाही काही काळ मार्गदर्शन केले आहे. दिव्याचे पहिले प्रशिक्षक राहुल जोशींनी २०१२ मध्ये दिव्याला अनुपकडे आणल्यानंतर पाच-सहा महिने त्यांनी चेसविषयी तिला मोलाच्या टिप्स दिल्या होत्या. त्या काळात दोघेही बुद्धिबळ खेळत असल्याने साहजिकच वरिष्ठ सहकारी या नात्याने अनुपने दिव्याला मदत केली होती. याचा अर्थातच दिव्याला खूप फायदा झाला. त्यानंतर तिचा खेळ आणखीनच बहरला. दिव्याच्या ऐतिहासिक कामगिरीवर अनुपने आनंद व्यक्त करून, ती भविष्यात किमान दहा ते पंधरा वर्षे जागतिक बुद्धिबळावर राज्य करेल, असे भाकीत त्यांनी वर्तविले आहे..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.