Parenting Tips : जास्त प्रेमाची मोठी किंमत! मुलांचा आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी पालकांनी कोणत्या सवयी सोडाव्या?

राजीव तांबेExcessive parental love creates dependency : माझ्या वर्गातली मैथिली नेहमी एकटी एकटी असायची. तिला कुणी खास मैत्रीणच नव्हती. ती कोणात मिसळायची नाही. याचा अर्थ ती एकलकोंडी होती असा नव्हे. ती वर्गातल्या सर्व गोष्टींत भाग घ्यायची. .प्रश्नांना उत्तरे द्यायची; पण वर्गात इतरांबरोबर कुजबुजणं, मस्ती करणं किंवा आपला आनंद वा अपयश इतरांशी ‘शेअर’ करणं तिला जमत नसे. अशा क्षणी ती एकटी असे. मैथिली अशी का वागते, याचं कोडं मला सुटेना. पालकसभेच्या वेळी मैथिलीच्या आईला मी याची पुसटशी कल्पना दिली. तर तिच्या आईला आनंदच झाला! पालकसभा संपल्यावर तिची आई थांबली. तिच्याबरोबर गप्पा मारताना मला ते कोडं उलगडू लागलं. .घरात आई आणि मैथिली यांचं भलतंच मेतकूट होतं. मैथिली आईच्या आसपास सतत रुंजी घालते. शाळेतल्या गमती सांगते. आईला कामात मदत करते. आईबरोबर शाळेचा अभ्यास करते आणि इतर कुणाबरोबर नव्हे तर आईबरोबरच खेळते. रोज रात्री झोपताना आई मैथिलीला गोष्टी वाचून दाखवते... तिची आई म्हणाली, ‘‘मी तिला घरात सोडून जरा इकडे तिकडे गेले ना, तर मैथिली बेचैन होते. .आल्यावर मला विचारते, ‘किती वेळ गेली होतीस? मला कंटाळा आलाय.’ पण खरं सांगते सर, मला आता तिची इतकी सवय झाली आहे, की ती शाळेत गेली की मला घर खायला उठतं. अजिबात करमत नाही. पण ती एकदा का घरी आली, की मग मला कोणाकडे लक्ष द्यायला वेळ नसतो.’’ तुमच्या लक्षात येतंय का... .प्रॉब्लेम मैथिलीचा नाही, तिच्या आईचा आहे! आपल्या विरंगुळ्यासाठी तिने मैथिलीला जखडून टाकलं आहे याची तिला जाणीवच नाही. आपण आपल्या मुलावर प्रेम जरूर करावं; पण आपण जर आंधळेपणानं, बेधुंदपणे आपल्या मुलावर प्रेम ‘ओतू’ लागलो, तर मुलं आपल्या प्रेमाची शिकार होतात. .पालकांच्या प्रेमाचा अतिरेक झाला की मुलाच्या वर्तनात बदल होतो. ती पालकांवर सर्वस्वी अवलंबून राहतातच, पण एकट्याने कुठे जाणं, स्वत:हून कुणाला काही विचारणं याबाबत मुलांच्या मनात न्यूनगंड निर्माण होतो. समवयस्क मुलांत खेळायला किंवा त्यांच्या मिसळायला या मुलांना आवडत नाही. कालांतराने पालकांना याची जाणीव होते आणि मग हेच पालक मुलांच्या तक्रारी करू लागतात. .पण त्यावेळी पालकांना मुलांची व मुलांना पालकांची इतकी सवय झालेली असते, की हा गुंता नाजूकपणे सोडवावा लागतो. या ठिकाणी ‘स्टोरी थेरपी’चा उपयोग होऊ शकतो. मैथिलीच्या आईला विश्वासात घेऊन मी हे समजवलं आणि ती बदलायला तयार झाली. आता मैथिलीच्या आईने तिला रात्री झोपताना गोष्ट वाचून दाखवण्यापेक्षा गोष्ट सांगायला सुरुवात केली आहे..गोष्ट असते आईच्या लहानपणीची. मैथिलीनं आता काय-काय करणं, कसं वागणं अपेक्षित आहे या सगळ्या गोष्टी, आई तिच्या लहानपणी प्रयत्नपूर्वक करत असते! आणि त्यासाठी तिला तिच्या आईकडून लहानपणी शाबासकी मिळत असते. मैथिलीने काय केलं पाहिजे? कसं वागलं पाहिजे? हे तिची आई तिला अजिबात सांगत नाही. इतर मुली कशा वागतात आणि तू कशी वागतेस, अशी तुलनात्मक उदाहरणं देत नाही. किंवा ‘आता तू शहाण्यासारखी वाग’ असं तर ती अजिबात सांगत नाही. .आई मैथिलीला सांगते फक्त तिच्या लहानपणीच्या गोष्टी. यामुळेच हळूहळू, पण निश्चितपणे मैथिलीच्या वागण्यात फरक पडू लागला आहे. गोष्ट आणि वर्तनबदलाचं कौतुक, यांची सांगड घातली तर वर्तनबदलाचा वेगही वाढू शकतो. फक्त अपेक्षित बदल साध्य होईपर्यंत पालकांना आपल्या स्वत:च्या वर्तनावर आणि तोंडावर प्रचंड संयम ठेवावा लागतो. .Premium|Parenting: पालक म्हणून मी फिट आहे का? .मैथिलीच्या आईने मन मोठं करण्याची एक छान युक्ती शोधून काढली. तिनं तिच्या सोसायटीतल्या तीन मुलांची विनामूल्य शिकवणी घ्यायला सुरुवात केली. यामुळे मैथिलीला मुलांबरोबर अभ्यास करण्याची सवय लागली आणि तिच्या आईचं एककल्ली प्रेम अनेक मुलात वाटलं गेलं. ‘मुलांना तुमच्या प्रेमाच्या पिंजऱ्यात कोंडू नका’ ही चिनी म्हण तुम्ही ऐकलीच असेल!.सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.