सिद्दी जोहरचा वेढा, पन्हाळ्यावर लोखंडी तोफगोळा

पन्हाळा : पन्हाळगडावरील कोकण दरवाजा तथा तीन दरवाजा आणि अंधारबाव परिसरातील तटबंदीची स्वच्छता करताना अर्धवट फुटलेला लोखंडी तोफगोळा आढळला. तोफगोळा अर्धा फुटलेला असून, त्याचे वजन दोन किलो ७६६ ग्रॅम आहे. पन्हाळगडाची स्वच्छता करण्यासाठी दर शनिवारी, रविवारी आणि सुटी दिवशी मंडळे, इतिहासप्रेमी तरुण येतात आणि तटबंदीवरील झुडपे, जाळ्या काढतात. पर्यटकांनी फेकलेल्या प्लास्टिक, दारूच्या बाटल्या, पत्रावळी, तसेच इतर कचरा आपापल्या परीने गोळा करून तो नगरपरिषदेकडे सुपूर्द करतात.

दरम्यान आज टोप कासारवाडी येथील दुर्गसेवा प्रतिष्ठान मंडळाचे तरुण पन्हाळगडी आले होते. तीन दरवाजा ते अंधारबाव परिसरातील तटबंदीची स्वच्छता करताना तटबंदीत घुसलेला तोफगोळा आढळला. अर्धवट फुटलेल्या तोफगोळ्यासह या गोळ्यांमुळे फुटलेला तटबंदीचा दगडही आढळला. हा तोफगोळा प्रतिष्ठानचे रोहन चेहरे आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पुरातत्व खात्याचे कर्मचारी अशपाक गारदी यांच्याकडे सुपूर्द केला.

दुर्गसेवा प्रतिष्ठान, कासारवाडीचे सौरभ मुळीक, संग्राम लुगडे, सौरभ पोवार, प्रथमेश लुगडे, प्रतीक शिंदे, ओंकार जाधव, दीपक मुळीक, प्रताप वरिंगे, ऋषीकेश कुशिरे, गौरव शिंदे, सागर कोळेकर, विकी भोसले, बारक्या सुतार आदी कार्यकर्ते उपस्थित होते.

यापूर्वी पावन गडावर दगडी तोफगोळ्यांचा साठा सापडला आहे. बऱ्याच तोफा सापडल्या आहेत; पण लोखंडी तोफगोळा आढळला नव्हता. तीन दरवाजाच्या तटबंदीत आज अर्धा गोळा सापडल्याने इतिहास प्रेमीत औत्सुक्य निर्माण झाले आहे.

सिद्दी जोहरचा वेढा

सिद्दी जोहरने शिवाजी महाराजांना घेरण्यासाठी पन्हाळगडाला वेढा दिला होता. त्या वेळी तीन दरवाजावर केलेल्या तोफांच्या माऱ्यातील गोळा असावा, असा तर्क जाणकारांतून व्यक्त होत आहे. दरवाजाच्या कमानीवर तोफेच्या गोळ्यांमुळे फुटलेला दगड आजही जसाच्या तसा आहे. दुसरी शक्यता १८४४ मध्ये इंग्रजांनी बंडाच्या वेळी तोफांच्या सहाय्याने चार दरवाजा पाडून गडावर येण्यासाठी रस्ता केला, त्यावेळीही तीन दरवाजावर मारा केला असल्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.