Pope Leo XIV AI Warning
esakal
पोप लिओ १४वे यांनी थेट आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचे ‘निःशस्त्रीकरण’ करण्याचे आवाहन केले आहे; पण त्यासाठी त्यांनी अतिशय विचारपूर्वक शब्द वापरले आहेत. पोप यांनी सत्यावर आधारित ‘संवादाच्या परिसंस्थेचे’ आवाहन केले आहे. एआय मोठ्या प्रमाणावर मजकुरात फेरफार करून खोट्या माहितीचा प्रसार वाढवते, अशी चेतावनी ते देतात. पोप यांनी आपली बाजू मांडली आहे; परंतु एआयची रचना आणि त्यावर नियंत्रण ठेवणारी सत्ता संरचना अजूनही तशीच आहे.
व्हॅटिकनमधून साधारणपणे अशी भाषा ऐकायला मिळेल, अशी कोणाचीच अपेक्षा नसते. आजच्या तंत्रज्ञान परिषदांमध्ये जेव्हा ‘अलाइनमेंट’ (सुसंगतता) आणि ‘सुरक्षा’ यांसारख्या मोजक्या, कॉर्पोरेट शब्दांवर चर्चा होते, अशा काळात पोप यांनी थेट आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचे (एआय - कृत्रिम बुद्धिमत्ता) ‘निःशस्त्रीकरण’ करण्याचे आवाहन केले आहे... पण पोप लिओ १४वे यांनी हे शब्द अतिशय विचारपूर्वक वापरले आहेत. ‘निःशस्त्रीकरण’ हा एक लष्करी शब्दप्रयोग आहे आणि त्यांनी तो त्याच अर्थाने वापरला आहे. गेल्या महिन्यात प्रसिद्ध झालेल्या त्यांच्या पहिल्या एनसायक्लिकलमध्ये (encyclical - पोप यांचे जागतिक पत्र), या नवीन धर्मगुरूंनी असा युक्तिवाद केला आहे, की कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा एकाच वेळी तीन क्षेत्रांमध्ये शस्त्र म्हणून वापर केला जात आहे : पहिला म्हणजे, स्वायत्त मारक यंत्रे (autonomous killing machines), दुसरा म्हणजे, केवळ नफ्यासाठी चालवले जाणारे आर्थिक क्षेत्र जे मानवी श्रमांना विस्थापित करत आहे आणि तिसरा म्हणजे, अब्जावधी लोक काय पाहतात, कशावर विश्वास ठेवतात आणि कशाला घाबरतात, हे नियंत्रित करणारे अल्गोरिदम. मॅग्निफिका ह्युमॅनिटीज (Magnifica Humanitas) नावाचा हा ४२ हजार ३०० शब्दांचा दस्तऐवज म्हणजे एआयवर कोणत्याही धार्मिक नेत्याने जारी केलेले आजवरचे सर्वात व्यापक वक्तव्य आहे. तंत्रज्ञानाची प्रगती ही नैतिकदृष्ट्या तटस्थ असते, या गृहीतकाला दिलेले हे थेट आव्हान आहे.
