स्टार्टअप म्हणजे काय? कसे काम करते? कशी करावी सुरुवात? | Premium News | Sakal
sakal

बोलून बातमी शोधा

स्टार्टअप म्हणजे काय? कसे काम करते? कशी करावी सुरुवात?}

स्टार्टअप म्हणजे काय? कसे काम करते? कशी करावी सुरुवात?


- प्रा. डॉ. रामदास लाड

गेल्या चार पाच वर्षांपासून औद्योगिक क्षेत्रात एक शब्द नेहमी ऐकायला मिळतोय. तो म्हणजे स्टार्ट अप. पण, स्टार्ट अप आहे तरी काय? कशाला स्टार्ट म्हणायचे? ते कधी व कसे करायचे? ते कसे काम करते? असे असंख्य प्रश्न मनात रुंजी घालत असतात. त्यांचीच सोडवणूक करण्यासाठी स्टार्ट अप क्षेत्राचे अभ्यासक, मार्गदर्शक व आकुर्डी येथील प्रा. रामकृष्ण मोरे कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालयाच्या वाणिज्य विभागातील प्रा. डॉ. रामदास लाड यांच्याशी संवाद साधला. त्यातून स्टार्ट अप बाबतच्या सर्व शंकांचे निरसन झाले. प्रा. लाड म्हणतात, “स्टार्ट अपची सुरुवात ही सामाजिक गरजेतून, समस्या निराकरण, वैयक्तिक गरजेतून झालेली आपणास दिसून येते. यामध्ये युवकांचा मोठ्या प्रमाणात सहभाग दिसून येतो. तसेच यामध्ये तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो. भविषयामध्ये यात खूप मोठ्या संधी उपलब्ध होणार आहेत.”

स्टार्टअप म्हणजे काय?

स्टार्ट अप म्हणजे एखादे नविनतम उत्पादन अथवा सेवा किंवा प्रचलित उत्पादन अथवा सेवा वेगळ्या पद्धतीने ग्राहकांसमोर मांडणे होय. स्टार्टअप्सचे मूळ नावीन्यतेमध्ये आहे, अस्तित्वात असलेल्या उत्पादनांची कमतरता दूर करणे किंवा वस्तू आणि सेवांच्या पूर्णपणे नवीन श्रेणी तयार करणे होय.

हेही वाचा: केवळ तीन सेकंदांच्या व्यायामाने व्हा तंदुरुस्त!

स्टार्टअप कसे काम करते?


सर्वसामान्यपणे स्टार्टअप इतर कोणत्याही कंपनीप्रमाणे कार्य करत असते. ग्राहक खरेदी करतील असे उत्पादन तयार करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांचा गट एकत्र काम करतो. इतर व्यवसायांपेक्षा स्टार्टअप मध्ये वेगळे काय आहे, तर स्टार्टअपची व्यवसाय करण्याची पद्धत.
सर्वसाधारण कंपन्या आधी काय केले गेले ते पुन्हा करतात. आता आपण पाहतो की नवीन हॉटेल मालक अगोदर चांगल्या चालणाऱ्या हॉटेलची फ्रँचायझी घेतात. म्हणजेच, व्यवसाय कसा चालला पाहिजे याच्या विद्यमान आराखड्यावरुन ते व्यवसाय करतात. पण, स्टार्टअप मध्ये पूर्णपणे नवीन आराखडा तयार केला जातो.


व्यवसायाचा वेग आणि वाढ ही वैशिष्ट स्टार्टअपला इतर कंपन्यांपासून वेगळे दर्शवते. स्टार्टअप्सचे उद्दिष्ट खूप लवकर कल्पना तयार करणे आहे. ते सहसा पुनरावृत्ती नावाच्या प्रक्रियेद्वारे हे करतात ज्यामध्ये ते फीडबॅक आणि वापराच्या महितीद्वारे उत्पादनांमध्ये सतत सुधारणा करतात. बर्याचदा, स्टार्टअप किमान व्यवहार्य उत्पादन (MVP) नावाच्या उत्पादनाच्या मूलभूत सांगाड्याने सुरू होईल ज्याची ते बाजारात जाण्यासाठी तयार होईपर्यंत चाचणी करेल आणि सुधारित करेल.


उत्पादनामध्ये वाढ करत असताना स्टार्टअप्स मध्ये देखील सामान्यतः त्यांचे ग्राहक झपाट्याने वाढवण्याचा विचार करत असतात. हे त्यांना अधिकाधिक मोठे बाजार समभाग प्रस्थापित करण्यात मदत करते, ज्यामुळे त्यांना अधिक पैसे उभारता येतात, ज्यामुळे त्यांची उत्पादने आणि ग्राहक आणखी वाढू शकतात.


कंपनी नावारूपाला येण्यासाठी व्यवसायाची जलद वाढ आणि नवकल्पना महत्वाची ठरते. जेव्हा एखादी कंपनी सार्वजनिक गुंतवणुकीसाठी स्वतःला पुढे आणते तेव्हा ती सुरुवातीच्या गुंतवणूकदारांना नफा व परतावा मिळविण्याची संधी निर्माण करते, स्टार्टअप व्यवसायातील या संकल्पनेला "एक्झिट" म्हणून ओळखले जाते.

स्टार्ट अपची सुरुवात कशी करावी?

आपणा सर्वाना माहीतच आहे की, फेसबुक, गुगल ही स्टार्टअप ची प्रचलित उदाहरणे आहेत. अतिशय अल्प भांडवलात उद्योग सुरू करून आज जागतिक स्तरावर सर्वात जास्त व्यवसाय करणाऱ्या कंपन्या आहेत.


आपल्या स्टार्ट अपची उत्पादन किंवा सेवा ही नावीन्यपूर्ण आहे का? तसेच उत्पादन किंवा सेवा ग्राहकांना आकर्षित अरणारी आहे का? या बाबींचा विचार करावा. ग्राहकांच्या बदलत्या काळानुसार कोणत्या गरजा आहेत त्या लक्षात घेऊन स्टार्ट अप व्यवसायाची सुरुवात करायला हवी. मुळातच स्टार्टअप म्हणजे अशा प्रकारचा व्यवसाय की जो एका विशिष्ट कल्पनेवर आधारित असतो आणि ती कल्पना यापूर्वी कधीही प्रत्यक्षात आलेली नाही.

हेही वाचा: अशी दुर्बीण ज्यामुळे कदाचित एलियनही दिसतील..!

प्रसिद्धी मिळवणे

सर्वप्रथम स्टार्टअप कंपनीला प्रसिद्धी मिळवणे आवश्यक आहे. त्यासाठी उत्पादन व सेवा उत्कृष्टपणे देणे गरजेचे आहे.

नियमानुसार नोंदणी

कंपनीच्या प्रकारानुसार आधी नियमानुसार नोंदणी करून घेणे आवश्यक आहे. कायदेशीरदृष्ट्या नोंदणी केल्यास भांडवल उभारणी आणि अनुदान मिळवण्यास सहाय्य होते.

दस्तऐवज आणि कागदपत्रांची तयारी

कंपनी नोंदणी प्रमाणपत्र, कंपनीचे पॅन क्रमांक आणि इतर दस्तऐवज आणि कागदपत्रांची तयारी करून घ्यावी.

स्टार्टअप म्हणून नोंदणी

कंपनीची एक नवीन स्टार्टअप म्हणून नोंदणी ही पद्धत पूर्णतः ऑनलाईन आहे. https://www.startupindia.gov.in/ या वेबसाइटवर नोंदणी केली जाते जिथे ई-मेल आणि ओटीपी पासून सुरुवात होऊन सर्व आवश्यक माहिती भरून कंपनीचे प्रोफाइल बनवले जाते. आणि त्यानंतर सरकारच्या स्टार्टअप साठी असलेल्या विविध योजना, धोरण या बद्दल माहिती मिळू शकते.

सरकारची मान्यता


कुठलीही कंपनी अथवा स्टार्टअप सुरू करताना त्याला सरकारची मान्यता मिळवणे गरजेचे असते. याकरता उद्योग आणि देशांतर्गत व्यापार विकास विभागाची म्हणजेच डी. पी. आय. डी. कडून परमिशन म्हणजेच मान्यता मिळवणे बंधनकारक आहे. याद्वारे त्यात या क्षेत्राशी संबंधित बौद्धिक मालमत्ता विविध कायदे धोरण नियम तसेच कंपन्यांमध्ये करता येणारे बदल इत्यादी संदर्भातील माहिती सहज उपलब्ध होते.

हेही वाचा: नेमेची येतो तो’ अर्थसंकल्प

स्टार्टअपला निधी कसा मिळतो?

स्टार्टअप्स वेगवेगळ्या मार्गाने पैसे गोळा करतात. जसे की,
बूटस्ट्रॅपिंग: प्रथमतः जेव्हा संस्थापक, त्यांचे मित्र आणि कुटुंब या व्यवसायात गुंतवणूक करतात तेव्हा त्यास बूटस्ट्रॅपिंग म्हणून ओळखले जाते.
देवदूत गुंतवणूकदार: त्यानंतर तथाकथित “देवदूत गुंतवणूकदार”, की जे प्रारंभिक टप्प्यातील कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करतात यामुळे कंपनीला बीज भांडवल मिळते.
उद्यम भांडवल संस्था: उद्यम भांडवल संस्था, ज्या कंपन्यांमध्ये शेकडो ते लाखो रुपयांची गुंतवणूक करतात.
सार्वजनिक कंपनी: शेवटी, एक स्टार्टअप सार्वजनिक कंपनी बनण्याचा निर्णय घेऊ शकतो आणि स्वतःचा आयपीओ, स्पेशल पर्पज ऍक्विझिशन कंपनी (SPAC) द्वारे संपादन किंवा स्टॉक एक्स्चेंजवर थेट सूचीद्वारे बाहेरील गुंतवणुकीसाठी खुली करू शकतो. कोणीही सार्वजनिक कंपनीत गुंतवणूक करू शकतो आणि स्टार्टअपचे संस्थापक आणि सुरुवातीचे समर्थक गुंतवणुकीवर मोठा परतावा मिळवण्यासाठी त्यांचे स्टॉक विकू शकतात.

हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की स्टार्टअप फंडिंगचे प्रारंभिक टप्पे विशेषत: मोठे भांडवलदार असलेल्या लोकांपुरते मर्यादित आहेत, ज्यांना मान्यताप्राप्त गुंतवणूकदार म्हणतात, कारण सिक्युरिटीज एक्सचेंज कमिशन (SEC) चा विश्वास आहे की त्यांचे उच्च उत्पन्न आणि निव्वळ संपत्ती त्यांना संभाव्य नुकसानापासून वाचवण्यास मदत करते.

  • स्टार्टअपची यशस्वीता :
    स्टार्टअप यशस्वी होण्यासाठी, महत्वाचे मुद्दे अधोरेखित केले पाहिजेत आणि महत्त्वपूर्ण प्रश्नांची उत्तरे दिली पाहिजेत.

स्टार्टअपची यशस्वीता :

  • स्टार्टअप यशस्वी होण्यासाठी, महत्वाचे मुद्दे अधोरेखित केले पाहिजेत आणि महत्त्वपूर्ण प्रश्नांची उत्तरे दिली पाहिजेत.

  • आपली कल्पना स्पष्ट आहे का? आणि ती प्रत्यक्षात आनण्यासाठी गांभीर्याने विचार केला आहे का?

  • आपल्या कल्पनेतील उत्पादन ग्राहकांच्या किती उपयोगाला येईल?

  • या उद्योगाचा मला स्वतःला किती फायदा होईल?

  • आपली संकल्पना लोकांपर्यंत कशी पोहोचवता येईल?

  • आपल्या व्यवसायासाठी भांडवल किती आणि कोठून उपलब्ध होईल?

  • व्यवसायची संकल्पना कायदेशीर दृष्ट्या योग्य आहे का?

  • व्यवसायाची वाढ व विस्तार केंव्हा व कसा करायचा?

  • एखादे स्टार्टअप या सर्व प्रश्नांची उत्तरे देण्यास सक्षम असेल, तरच ते सुरुवातीच्या काळात टिकून राहू शकेल.


- शब्दांकन पीतांबर लोहार

Read Latest Marathi News Headlines of Maharashtra, Live Marathi News of Mumbai, Pune, Politics, Finance, Entertainment, Sports, Jobs, Lifestyle at Sakal. To Get Updates on Mobile, Download the Sakal Mobile App for Android & iOS.
सकाळ आता सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर. ताज्या घडामोडींसाठी टेलिग्राम, फेसबुक, ट्विटर, शेअर चॅट आणि इन्स्टाग्रामवर आम्हाला फॉलो करा तसेच, आमच्या YouTube Channel आजच Subscribe करा.”
go to top