पॅरिस ऑलिंपिकमध्ये भारताचा सहभाग कसा असेल?

भारतातून ११८ खेळाडू पॅरिस ऑलिंपिकमध्ये सहभागी होणार आहेत. यात ७० पुरुष खेळाडू आणि ४८ महिला खेळाडू असतील. सोळा क्रीडा प्रकारांमध्ये भारतीय खेळाडूंचा सहभाग असेल. शूटिंगचा भारतीय चमू मोठा असेल. भारताचा टेबल टेनिसचा चमू पहिल्यांदा ऑलिंपिकमध्ये भाग घेणार आहे. विशेष म्हणजे कुस्ती या प्रकारामध्ये पहिल्यांदा पाच महिला कुस्तीपटू सहभागी होत आहेत. आपल्या खेळाडूंची तयारी चांगली आहे. आपले खेळाडू उत्तम कामगिरी बजावतील आणि देशाचा सन्मान वाढवतील, अशी अपेक्षा आहे.

गेल्या काही वर्षांत आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांमध्ये भारताच्या पदकांची संख्या वाढली आहे. सरकारची क्रीडा क्षेत्रातली सक्रियताही वाढली आहे. या पार्श्वभूमीवर २०३६ची ऑलिंपिक स्पर्धा आणि आताची पॅरिस ऑलिंपिक स्पर्धा यांची सांगड कशी घालणार?

यापुढचा प्रत्येक दिवस २०३६च्या स्पर्धांच्या यजमानपदाच्या अपेक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे. आणि जगातील सर्वात मोठ्या क्रीडासोहळ्याच्या यजमानपदासाठी जे देश खरोखरच गंभीर असतील, त्यांच्याकडील क्रीडाक्षेत्रात काय चालले आहे, याकडेही लोक लक्ष देतीलच. चांगली कामगिरी पार पाडणाऱ्यांचे ऑलिंपिक स्पर्धांचे यजमान होण्याचे स्वप्न पूर्ण होईल. त्यामुळे ही गोष्ट अत्यंत गरजेची आहे, की पूर्ण तयारीने सर्व गोष्टी करायला हव्यात. पूर्वीपासूनच हा प्रयत्न सुरू आहे पण आपण व्यवस्थित तयारीने सर्व गोष्टी करायला हव्यात. कारण देश म्हणून आपली एक ओळख असते, एक प्रतिष्ठा असते. त्यासाठी या गोष्टी महत्त्वाच्या असतात.

ही तयारी नेमकी कशा प्रकारे सुरू आहे? काय सांगाल?

आपल्याकडे मागील दहा वर्षांपासून क्रीडाक्षेत्राकडे विशेष लक्ष दिले जाते आहे. वर्ष २०१३-१४मध्ये क्रीडा विभागासाठी ७९२ कोटी रुपयांची आर्थिक तरतूद होती. वर्ष २०२४-२५साठी ती २३०० कोटी रुपयांपर्यंत वाढविण्याचा प्रस्ताव आहे. ऑलिंपिकच्या दृष्टीने क्रीडा खात्याची महत्त्वाची ‘टॉप्स’ (टार्गेट फॉर ऑलिंपिक पोडियम स्कीम) योजना आहे. त्यात जे सर्वोत्तम खेळाडू आहेत त्यांना विशेष प्रशिक्षण दिले जाते. जगात ज्या ठिकाणी सर्वोत्तम प्रशिक्षण घेण्याची त्यांची इच्छा असेल तिथे त्यांना पाठविले जाते. अगदी व्यक्तिगत पातळीवर लक्ष देऊन प्रशिक्षण दिले जाते. त्यासाठी आर्थिक मदतही सतत केली जाते.

याचा फायदा खेळाडूंना कसा होतो आहे?

खरोखर भरपूर फायदा होतो आहे. या मदतीमुळे खेळाडूंना अगदी मोकळ्या मनाने आपल्या खेळावर लक्ष केंद्रित करता येते. तिकिटे काढणे, राहण्याची सोय करणे, व्हिसा काढणे यासारख्या बाकीच्या गोष्टींकडे लक्ष देण्याची गरज नसते. त्या खेळाडूंसाठी ही कामे इतर साहाय्यकांकडे सोपविली जातात. प्रत्येक खेळाडूला जगभरात हव्या त्या ठिकाणी जाऊन प्रशिक्षण घेण्याचे स्वातंत्र्य असते. यामुळे त्यांच्या मानसिकतेमध्ये खूपच सकारात्मक फरक पडतो. पूर्वीचे वरिष्ठ खेळाडू सांगतात, की कुठे जायचे, तिकीट कोण काढून देणार, व्हिसा कुठून येणार आहे यासाठी त्रास व्हायचा. आताच्या खेळाडूंना त्याचा विचारही करावा लागत नाही. टॉप्स योजनेमध्ये सर्वोत्तम ठिकाणी प्रशिक्षणासाठी खेळाडूंना पूर्णपणे आर्थिक मदत दिली जात असल्याने सध्या ऑलिंपिकसाठीचे आपले स्टार खेळाडू युरोप, अमेरिकेमध्ये प्रशिक्षण घेत आहेत.

खेळाडूंची निवड कशी केली जाते? खेलो इंडियासारख्या राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धांमधून किती खेळाडू मिळाले आहेत?

यंदाच्या ऑलिंपिकमध्ये भाग घेणाऱ्यांपैकी आपले २६ अॅथलिट्स खेलो इंडियामधून आले आहेत. ऑलिंपिक स्पर्धेमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या या सर्वोत्तम खेळाडूंचा टॉप्स योजनेमध्ये समावेश होतो. टॉप्समध्ये दोन गट करण्यात आले आहेत. एक कोअर ग्रुप आहे. या गटामध्ये ऑलिंपिक स्पर्धेत खेळणारे सध्याचे सर्वोत्तम खेळाडू आहेत. तर एक डेव्हलपमेंट ग्रुप आहे. या गटात थोडे लहान वयाचे खेळाडू आहेत ते यापुढच्या काळातील ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये खेळतील. या खेळाडूंनाही तशाच प्रकारे सर्वोत्कृष्ट प्रशिक्षण दिले जात आहे.

देशांतर्गत होणाऱ्या खेलो इंडिया स्पर्धा, आताची ऑलिंपिक स्पर्धा आणि भविष्यात होणारी ऑलिंपिक स्पर्धा यानिमित्ताने भारतात क्रीडा संस्कृती रुजायला हातभार लागेल, असे म्हणता येईल?

क्रीडा मंत्रालयात जे काम होते आहे त्यामागे पूर्णपणे ही जाणीव आहे, की खेळाडूंना देशात प्रतिष्ठा मिळायला पाहिजे, त्यांचा आत्मविश्वास वाढायला पाहिजे. तेदेखील देशसेवाच करीत आहेत, त्यासाठी त्यांना सन्मान मिळायला पाहिजे. हा सगळा या प्रयत्नांमागचा उद्देश आहे. कुठल्याही खेळातले जगातले जे सर्वोत्तम तंत्रज्ञान आहे, सर्वोत्तम प्रशिक्षक आहेत त्यांना भारतात आणून खेळाडूंना प्रशिक्षित केले जात आहे. मोठ्या संख्येने परदेशी प्रशिक्षक बोलावण्यात आले आहेत. खेळाडूंना प्रशिक्षण देण्यासाठी त्यांना चांगले वेतन देऊ करण्यात आले आहे. त्या त्या खेळातले चांगले खेळाडू सर्वोत्तम व्हावेत असे प्रयत्न आपण करतो आहोत, त्याचे परिणामही आता दिसू लागले आहेत.

खेळ आणि पदकांच्या बाबतीत आपली चीनशी तुलना होते तेव्हा भारत पिछाडीवर दिसतो. आणि क्रीडा क्षेत्राचा इतिहासदेखील मोजक्या खेळाडूंच्या नावापाशी येऊन थांबतो. हे चित्र आता बदलेल?

आता क्रीडा क्षेत्रातील बरीच नावे पुढे आली आहेत. यापुढेही अनेक नावे समोर येत राहतील. कारण सरकारने संस्थात्मक पातळीवर बदल केले आहेत. या बदलांची फळे आता दिसू लागली आहेत. आणखीही दिसतील.

तुम्ही ज्या बदलांचा दाखला देत आहात, ते साध्य होण्यासाठीच्या पायाभूत सुविधा राज्यांमध्ये पुरेशा प्रमाणात आहेत का?

सर्वच राज्यांमध्ये एकसारख्या पायाभूत सुविधा नाहीत. क्रीडा हा विषय घटनात्मकदृष्ट्या राज्यांच्या अखत्यारीत येणारा आहे. त्यामुळे राज्ये स्वतंत्र पातळीवरदेखील क्रीडाक्षेत्राला प्रोत्साहन देण्यासाठी काम करत आहेत. भारत सरकारच्या आधीन असणाऱ्या स्पोर्ट््स अॅथॉरिटी ऑफ इंडिया अंतर्गत उत्कृष्ट प्रशिक्षण केंद्रांना नॅशनल सेंटर्स ऑफ एक्सलन्स असे नाव देण्यात आले आहे. आपल्याकडे पतियाळा येथील नेताजी सुभाष इन्स्टिट्यूट ऑफ स्पोर्ट््स हे प्रथम क्रमांकाचे केंद्र आहे. हे आपले जुने आणि अत्यंत प्रतिष्ठित केंद्र आहे. बंगळूर केंद्राचे आधुनिकीकरण करण्यात आले आहे. या केंद्रामध्ये आपला हॉकीचा संघ प्रशिक्षण घेतो. या व्यतिरिक्त तिरुअनंतपुरम, कोलकता आणि नवी दिल्लीमध्येदेखील चांगल्या पायाभूत सुविधा आहेत. या केंद्रांमध्ये एकेका विशिष्ट खेळाच्या/ संघाच्या प्रशिक्षणाची तयारी केली जाते. यात आणखी बरेच काम करण्याची गरज आहे. बऱ्याच राज्यांमध्येही चांगल्या प्रकारे पायाभूत सुविधा उभारल्या जात आहेत.

म्हणजे केंद्र आणि राज्यांमध्ये चांगला समन्वय आहे असे म्हणता येईल?

नक्कीच. दरवर्षी होणाऱ्या खेलो इंडिया स्पर्धा हे त्याचे उदाहरण म्हणता येईल. दरवर्षी खेलो इंडियामध्ये तीन प्रकारच्या स्पर्धा होतात. खेलो इंडिया यूथ गेम्स होतात. यात शालेय स्तरावर स्पर्धा होतात. दुसऱ्या खेलो इंडिया युनिव्हर्सिटी गेम्स होतात. या विद्यापीठ पातळीवरील स्पर्धा असतात. लेह, लडाख आणि गुलमर्ग येथे खेलो इंडिया विंटर गेम्स होतात.खेलो इंडिया यूथ आणि युनिव्हर्सिटी गेम्स दरवेळी वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये होतात. त्यामुळे राज्यांचीही तयारी वाढते. आणखी आवर्जून सांगायची गोष्ट म्हणजे, खेलो इंडिया स्पर्धेतील खेळाडूंनाही आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या सुविधा दिल्या जातात. परदेशात खेळायला गेल्यानंतर आपल्या खेळाडूंना तिथे भांबावल्यासारखे वाटू नये असा त्यामागचा उद्देश आहे. बऱ्याच खेळाडूंना नवीन तंत्रज्ञान, नव्या पद्धती वापराची सवय नसते. त्यांच्यासाठी या सर्वोत्तम सुविधा उपलब्ध करणे म्हणजे त्यांना अशा वातावरणाची सवय करून देणे आहे. खेलो इंडियातून आपल्या खेळाडूंना या आंतरराष्ट्रीय वातावरणाची व्यवस्थित ओळख होते आणि त्यांची तयारी व आत्मविश्वास वाढतो.(अजय बुवा दै. सकाळचे नवी दिल्ली येथील विशेष प्रतिनिधी आहेत.)------------------

साप्ताहिक

Interview : आता तयारी ऑलिंपिक २०३६ च्या यजमानपदासाठी; केंद्रीय क्रीडा खात्याच्या सचिव सुजाता चतुर्वेदी यांची खास मुलाखत

भारतातून ११८ खेळाडू पॅरिस ऑलिंपिकमध्ये सहभागी होणार आहेत. यात ७० पुरुष खेळाडू आणि ४८ महिला खेळाडू

Interview of Sujata Chaturvedi about olympic Esakal

Updated on:

25 July 2024, 3:12 pm IST

अजय बुवा

ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी भारतीय खेळाडूंचा चमू पॅरिसला पोहोचतो आहे. गेल्या काही वर्षांतील भारताच्या ऑलिंपिक पदकांची वाढती संख्या पाहता पॅरिसच्या स्पर्धांकडूनही भारतीयांच्या अपेक्षा उंचावल्या आहेत. आणखी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे २०३६ मध्ये होणाऱ्या ऑलिंपिक स्पर्धांच्या यजमान पदासाठी भारताने तयारी चालविली आहे.

कोणतीही क्रीडा स्पर्धा ही त्या त्या भागातल्या क्रीडा संस्कृतीला पोषक ठरणारी आणि क्रीडाक्षेत्राच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासालाही चालना देणारी असते. त्या पार्श्वभूमीवर आताची पॅरिस ऑलिंपिक स्पर्धा आणि २०३६च्या ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी भारताचे भावी यजमान पद याबद्दल मूळच्या नागपूरकर आणि अगदी मराठमोळ्या असलेल्या केंद्रीय क्रीडा खात्याच्या सचिव सुजाता चतुर्वेदी यांनी साप्ताहिक सकाळशी बातचीत केली. त्याचा संपादित अंश....

Loading content, please wait...

India