PCOD diet and lifestyle changes
esakal
डॉ. सुबोध देशमुख
आजच्या धावपळीच्या काळात महिलांचे आरोग्य हा अत्यंत कळीचा आणि महत्त्वाचा विषय झाला आहे, कारण घराची संपूर्ण जबाबदारी पेलताना स्त्रिया स्वतःच्या शरीराकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करतात. कौटुंबिक कर्तव्ये आणि ऑफिसची कामे यांमध्ये समन्वय साधताना शरीराकडून मिळणारे छोटे छोटे संकेत त्या नीट ओळखत नाहीत. आरोग्याविषयीची ही उदासीनता भविष्यात मोठ्या आजारांना निमंत्रण देऊ शकते, म्हणून प्रत्येक स्त्रीने स्वतःच्या शरीरात होणाऱ्या बदलांकडे सजगतेने पाहणे काळाची गरज आहे. केवळ आजार झाल्यावर डॉक्टरांकडे जाण्यापेक्षा प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करण्यावर भर दिला पाहिजे. समाजात महिलांच्या आरोग्याबाबत उघडपणे चर्चा होणे आणि त्यांना योग्य माहिती मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे.
अनेकांना पीसीओडी आणि पीसीओएस या दोन संज्ञा एकच वाटतात, परंतु वैद्यकीयदृष्ट्या त्यामध्ये मोठा फरक आहे. पीसीओडीमध्ये अंडाशयात अर्धवट विकसित स्त्रीबीजे साठून राहतात आणि त्यांच्या लहान गाठी तयार होतात. ही समस्या प्रामुख्याने चुकीचा आहार आणि व्यायामाच्या अभावामुळे निर्माण होते. याउलट पीसीओएस हा एक गंभीर स्वरूपाचा हार्मोनल आजार असून त्याचा परिणाम चयापचय क्रियेवर आणि संपूर्ण शरीरावर होतो. यामध्ये शरीरात पुरुषी हार्मोन्सचे प्रमाण वाढल्यामुळे स्त्रीबीज तयार होण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे थांबते यामुळे वंध्यत्वाचा धोका वाढू शकतो आणि शरीराची नैसर्गिक कार्यप्रणाली विस्कळीत होते. वेळीच निदान झाल्यास या समस्यांवर नियंत्रण मिळवणे शक्य आहे.
स्त्री शरीराचे कार्य हार्मोन्सच्या एका नाजूक संतुलनावर अवलंबून असते, पण सध्याच्या बदलत्या जीवनशैलीमुळे हे संतुलन बिघडत चालले आहे. इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन या संप्रेरकांमध्ये तफावत निर्माण झाल्यामुळे महिलांना अनेक शारीरिक आणि मानसिक त्रासांना सामोरे जावे लागते. हार्मोनल बदलांमुळे अचानक वजन वाढणे किंवा केस गळणे अशा समस्या उद्भवतात. याचा थेट परिणाम मासिक पाळीच्या चक्रावर होतो आणि शरीराची प्रतिकारशक्ती कमी होते. हार्मोन्सचे हे असंतुलन केवळ शारीरिक नसून त्याचा प्रभाव मनावरही मोठ्या प्रमाणावर दिसून येतो. त्यामुळे तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार रक्ताच्या चाचण्या करून संप्रेरकांचे प्रमाण तपासून घेणे गरजेचे ठरते.
