Vikram-1 Rocket
esakal
भारताच्या अवकाश संशोधनाच्या इतिहासात जुलै २०२६ हा महत्त्वाचा टप्पा ठरला. हैदराबादमधील स्कायरूट एरोस्पेस या भारतीय स्टार्टअपने विकसित केलेल्या ‘विक्रम-१’ या रॉकेटच्या यशस्वी प्रक्षेपणाने भारताच्या खासगी अवकाश उद्योगाला नवे क्षितिज प्राप्त झाले. महत्त्वाचे म्हणजे, विक्रम-१ हा उपग्रह नसून, उपग्रहांना पृथ्वीच्या कक्षेत पोहोचवणारे खासगी प्रक्षेपणयान (Launch Vehicle) आहे. या मोहिमेमुळे भारतातून प्रथमच एखाद्या खासगी कंपनीने स्वतः विकसित केलेल्या रॉकेटद्वारे उपग्रह यशस्वीपणे कक्षेत स्थापित केले.
‘विक्रम’ हे नाव भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक डॉ. विक्रम साराभाई यांच्या स्मरणार्थ देण्यात आले आहे. त्यांच्या दूरदृष्टीमुळे भारताने अवकाश विज्ञानात स्वावलंबनाचा मार्ग स्वीकारला. त्याच परंपरेला पुढे नेत स्कायरूट एरोस्पेसने आधुनिक तंत्रज्ञान, नावीन्य आणि भारतीय अभियंत्यांच्या कौशल्याच्या बळावर ही ऐतिहासिक कामगिरी साध्य केली.
सुमारे २२ मीटर उंच असलेले विक्रम-१ हे तीन टप्प्यांचे प्रक्षेपणयान आहे. त्यामध्ये कार्बन-कॉम्पोझिट संरचना, घन इंधनावर आधारित इंजिने आणि अंतिम टप्प्यात थ्रीडी-प्रिंटेड द्रवइंधन इंजिनाचा वापर करण्यात आला आहे. हे रॉकेट सुमारे ३५० किलोग्रॅम वजनाचे उपग्रह लो अर्थ ऑर्बिटमध्ये (एलईओ) पोहोचवू शकते. लघुउपग्रहांच्या वाढत्या जागतिक मागणीचा विचार करून कमी खर्चात, जलद आणि विश्वासार्ह प्रक्षेपण सेवा देण्यासाठी त्याची रचना करण्यात आली आहे.
