Personal Growth: स्पर्धेतून बाहेर पडा!

आजचं युग स्पर्धेचं आणि साहजिकच त्यातून येणाऱ्या ताणतणावाचं युग आहे. आजच्या काळात ‘टेन्शन’ हा तर परवलीचा शब्द झाला आहे. नेमकं कशामुळे येतं हे टेन्शन? येतात कुठून हे ताणतणाव? तशी तर बरीच कारणे असू शकतात. पण ‘तुलना’ हा या ताणतणावांचा एक महत्त्वाचा ‘स्त्रोत’ म्हणता येईल..MPSC Success Story: शेतकरी कुटुंबातील लेकाची भरारी! PSI, नायब तहसीलदार ते DySP जिद्दीचा प्रवास; शिवप्रसाद पारवेंची स्वप्नपूर्तीची प्रेरणादायी कहाणी...मानसतज्ज्ञ डॉ. केतकी गद्रे म्हणतात त्याप्रमाणे ‘तुलना’ करणे हा मानवी स्वभाव आहे. त्यामुळे आपल्या मनाशी ती स्वाभाविकरीत्याच होत असते. पण तुलना नेमकी कशासाठी हा खरा प्रश्न आहे. स्वतःच्या प्रगतीचे मोजमाप करायचे असेल तर आपण कोठून सुरुवात केली आणि कोठपर्यंत पोहोचलो, अशी तुलना करायला हवी. पण आपण तुलना करत राहतो ती इतरांशी आणि ‘हे स्पर्धेचे युग आहे, तेव्हा तुलना ही होणारच व त्यातूनच कोण सरस ते ठरणार’ असं तिचं समर्थनही करत राहतो. पण आपला आत्मविश्वास जर थोडाबहुत डळमळणाऱ्या स्थितीत असेल तर ‘इतर सगळे उत्तम प्रगती करत आहेत व आपल्यापेक्षा तेच किती सुखात आहेत’ असं वाटत राहतं. त्यातूनच आपला डगमगता आत्मविश्वास कोसळण्याच्या स्थितीपर्यंत पोहोचतो..अनेकदा हे ताणतणाव स्वतःवर ओढवून घेतले जातात. हल्लीचे सेल्फी पर्व आणि समाजमाध्यमे म्हणजे ‘स्पर्धात्मक आखाडा’च म्हणावा लागेल. स्वतःला यशस्वी, आनंदी दाखवण्यात बरेच लोक तरबेज असतात आणि इतर लोक त्यांच्या त्या दर्शनी प्रतिमेस भुलतात. ‘इतर लोक खूप काही मिळवत आहेत, मी मात्र मागे राहिलो आहे’ ही भावना निर्माण होते. यालाच ‘फोमो’ म्हणजे ‘फिअर ऑफ मिसिंग आउट’ म्हटलं जातं. ही अकारणच नव्हे तर निरर्थक भावना असते. केवळ इतरांबरोबर केलेल्या तुलनेतून आपण स्वतःचं मोल ठरवणार असू तर ते नक्कीच योग्य नव्हे. होय, स्पर्धा हा आपल्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे, पण तरीही आपण नेहमीच अव्वल आलं पाहिजे, असा काही नियम नाही. महत्त्वाकांक्षा असणं गैर नाही; पण तिची तीव्रता इतकीच असावी की ती आपल्याला उत्तेजित करेल व आपल्यातील क्षमता आपण जास्तीत जास्त उपयोगात आणू शकू. ‘द बेस्ट’ करण्याच्या अट्टाहासापेक्षा ‘माय बेस्ट’ करण्याकडे लक्ष दिले, तर आपण या तुलनेच्या दुष्टचक्रातून बाहेर पडू शकू. अनावश्यक ताणतणाव टाळण्याचा तोच एक मार्ग आहे. जगभरातील सर्वच यशोपंडित हेच सांगत असतात की, आपली खरी स्पर्धा ही इतरांशी नव्हे तर स्वतःशीच असायला हवी. ‘यू हॅव टू रीच द बेस्ट विदिन यू!.तुम्हाला ‘खास’ व्हायचं आहे?मुळात ताणतणाव कशामुळे निर्माण होतात, हे स्पष्ट करताना सद्गुरू म्हणतात, ‘सामान्यतः माणसांमधील ऐंशी ते नव्वद टक्के मानसिक क्रिया ह्या ‘अनावश्यक’ असतात. ताण, थकवा येतो तो त्यांमुळे. मी मात्र मला जे हवंय तेवढाच विचार करतो. जे मला नको, त्याचा मुळीच विचार करत नाही. त्यामुळे मला तणावाचा प्रश्नच येत नाही. बहुतेक लोकांसाठी मन आणि शरीर यांच्यामध्ये ताळमेळ नसल्यामुळे ते नेहमीच कामाने थकून भागून जातात. तुमचे शरीर, मन, भावना, क्षमता आणि ऊर्जा किती सुसंगत आणि तालात आहेत, तेवढेच तुम्ही सहजपणे सारं काही करू शकता.आपल्या क्षमतांना विकसित करून त्यांचा पूर्णपणे उपयोग करणं, हेच तुमचं ध्येय असलं पाहिजे; पण आपल्याला नेहमीच कुणी तरी ‘खास’ बनायचं असतं. अहंकारी मनाचा तो स्वभावच आहे. ते फक्त तुलना करू शकतं. तुलना सुरू झाली की स्पर्धा सुरू होते आणि स्पर्धा सुरू झाली की, तुमची जीवनाबद्दलची संवेदनशीलता नाहीशी होते. कारण आता ते फक्त इतरांपेक्षा वरचढ होण्याबद्दल आहे. कुणी तरी विशेष बनण्याबद्दल आहे!.Patan Leopard Attack: घरात टीव्ही पाहत बसलेल्या व्यक्तीवर बिबट्याचा हल्ला; डोक्याला गंभीर दुखापत, पाटण तालुक्यात खळबळ, महिला भांडी घासत हाेती अन्...विशेष असणे म्हणजे काय, तर इतरांकडे नसलेले काही तरी तुमच्याकडे असणे! पण हे काही ‘विशेष असणे’ नव्हे, ही एक संकुचित भावना आहे. इतके दुःख, ताणतणाव ‘खास’ बनण्याच्या इच्छेतून उदयाला आले आहेत. अध्यात्म म्हणजे विशेष बनणे नाही. ते सर्व गोष्टींसह एक होण्याबद्दल आहे. लोक खास बनण्याची इच्छा बाळगतात. कारण त्यांना त्यांच्या अस्तित्वाचे वेगळेपण कळलेले नसते. तुम्ही तुमचे वेगळेपण आणि इतर प्रत्येक जिवाचे वेगळेपण ओळखल्यास तुम्ही कोणापेक्षा कमी किंवा जास्त होऊच शकत नाही. आपल्याकडे जे आहे ते कोणाकडे नाही या जाणीवेतून विकृत आनंद मिळवण्याऐवजी प्रत्येक गोष्टीशी एकरूप होण्याचा मनापासून प्रयत्न करा. अध्यात्म म्हणजे अस्तित्वाशी एकरूप होणे आहे- इतरांपेक्षा खास बनणे नाही. .सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

Personal Growth: स्पर्धेतून बाहेर पडा!

Related Stories

Yoga Benefits: ‘योगमॅट’पासून आयुष्यापर्यंत...

फ्रान्स बांगलादेशाशी तुलना नको

पैसा बोलतो आपण ऐकतो

‘पॉझिटिव्ह सायकॉलॉजी’: मानसिक आरोग्याकडे पाहण्याची नवी दृष्टी