इंटरनेटच्या जगात क्रांतीची पावलं पडली, त्याच्या दोन कहाण्या एकमेकांत गुंफलेल्या आहेत. एक आहे ती सामाजिक क्रांती- लोकसहभागाची. दुसरी मनोरंजनाचा प्रचंड खर्चिक, धंदेवाईक आणि तितक्याच सर्जनशील प्रवासाची. .क्रांती एका रात्रीत घडत नाही. मग ती सामाजिक असो किंवा सांस्कृतिक. तिचं आंतरिक धगधगणं वर्षानुवर्ष किंवा शतकानुशतकं चालू असतं. एका कुठल्यातरी अनामिक क्षणी बिजली कडाडल्यागत घडतं, आणि भुईचं कठीण कवच फोडून जिवाच्या करारानं बीज फुटतं, अंकुर डोकावतो. आजच्या काळात ओव्हर द टॉप (ओटीटी) मनोरंजनाचं विश्व ‘बिग बँग’ च्या प्रस्फोटाप्रमाणे विस्तारतंय..स्फोटांमागून स्फोट होतायत. तंत्रज्ञान नव्या झेपा घेतंल, तसतसं हे ओटीटीविश्वही आकार घेतंय. कालचं आज कालबाह्य होतं. आजचं उद्या जुनं होणार. उद्याचं नवं परवा पुराणं होणार. हे अव्याहत उलगडत जाणारं विश्व आहे. फार काळ गेलेला नाही. टीव्ही मालिका बघण्यात संध्याकाळ जात होती.काही बुजुर्गांची आजही जात असेल. पण ते त्यांचं बुजुर्ग असल्याचंच लक्षण आहे. जग बदललंय. टीव्ही चॅनल दाखवेल तेच, दाखवेल तेव्हाच बघण्याचा निर्बंध ओटीटीनं हटवला. बस, ये गुलामी नहीं चाहिए. इंटरनेटच्या जगात क्रांतीची पावलं पडली, त्याच्या दोन कहाण्या एकमेकांत गुंफलेल्या आहेत. एक आहे ती सामाजिक क्रांती- लोकसहभागाची. दुसरी मनोरंजनाचा प्रचंड खर्चिक, धंदेवाईक आणि तितक्याच सर्जनशील प्रवासाची..सुमारे एकवीस वर्षांपूर्वी अमेरिकेत नॅशनल फूटबॉल साखळीचा सुपरबौल सुरु होता. सुपरबौल म्हणजे अंतिम लढत. या लढतीत हाफ टाइममध्ये लाखो फूटबॉल रसिकांचं थोडंफार मनोरंजन करण्याच्या उद्देशानं ‘हाफटाइम शो’ करण्याची अमेरिकी परंपरा आहे. या शोमध्ये अनेक भारी भारी ‘बँड्स’ चमकून गेले आहेत. यापुढेही जातील. इथं आपली कला पेश करणं रॉकस्टार्सनाही सन्मानजनक वाटतं.मायकेल जॅक्सननंही इथं एके वर्षी अक्षरश: स्टेजवर दिलखेचक नृत्य आणि संगीताची आग लावली होती. त्याचीच बहीण जॅनेट जॅक्सन हिचा २००४मध्ये ‘सुपरबौल हाफ टाइम शो’ होता. सोबत जस्टिन टिंबरलेक नावाचा सिताराही होता. तेव्हा भर मंचावर एक अनवस्था प्रसंग घडला. जॅनेट जॅक्सनचा नसलेला पदर ढळला. सगळा कारभार उघडा झाला. कुणी म्हणालं, हे सवंग प्रसिद्धीचं कारस्थान होतं, कुणी म्हणालं छे, हा अपघात होता. पण घडलं खरं असं..या अनवस्था प्रसंगाला प्रचंड प्रसिद्धी मिळाली. नको तितकी. या प्रसंगाची दृश्यं टीव्हीवर दाखवली गेली. वर्तमानपत्रात, मासिकात छायाचित्रं आली. पण एक गद्धेपंचविशीही न गाठलेला जावेद करीम नावाचा तरुण मात्र अस्वस्थ झाला. इंटरनेट नावाचं बाळ तेव्हा रांगत होतं.तरीही मस्तीखोरही होतंच. इंटरनेटवर या दृश्याची फीत शोधताना त्याला हताशा आली. त्या क्षणी ‘व्हिडिओ शेअरिंग’ करणारा मंच इंटरनेटवर असला पाहिजे, हे बीज त्याच्या मनात रुजलं. बस्स, हाच तो क्षण...यूट्यूबच्या जन्माचा क्षण..पेपाल या कंपनीत नोकरी करु पाहणाऱ्या या जावेद करीमनं दोन मित्रांच्या साथीनं यूट्यूबला जन्म दिला. २३ एप्रिल २००५मध्ये त्यानं यूट्यूब सुरु केलं, आणि १९ सेकंदांचा एक आपलाच व्हिडिओ टाकला. -मी ॲट द झू! पुढे यूट्यूब गुगलनं गिळंकृत केली. जावेद करीमनही वाट बदलली.यूट्यूब गुगलनं विकत घेतल्यावर त्यालाही चिक्कार पैसा मिळाला. त्यानं वेगवेगळ्या नव्या व्यवसायात उड्या घेतल्या. एअरबीएनबी या पर्यटनाला वरदान ठरलेल्या होम -स्टे जाळ्यात भरपूर पैसे गुंतवणारा तो पहिला गुंतवणूकदार आहे. पण त्याच्याबद्दल नंतर कधी तरी बोलू..जावेद करीमनं हे उद्योग केले, त्याच्याआधी इंटरनेटवर मालिका किंवा कार्यक्रम नव्हते असं काही नाही. अनेक मोठ्या माध्यमसम्राटांना अर्थातच इंटरनेटची ताकद समजली होती. उदाहरणार्थ, १९९५ मध्ये ‘रॉक्स’ नावाची एक मालिका ऑनलाइन प्रदर्शित झाली होती. पण तुलनेनं तिची व्याप्ती मर्यादितच राहिली..‘ओटीटी सर्वांसाठी’ हा संदेश दिला तो जावेद करीमनं. सामान्य लोकांनाही आपले व्हिडिओ शेअर करता आले पाहिजेत, या लोकभावनेतून जावेद त्यानं या क्रांतीचं बीज पेरलं.नेटफ्लिक्सनं २०१३ च्या सुमारास ‘हाऊस ऑफ कार्ड्स’ ही महामालिका ओटीटी मंचावर पेश केली. तिथून सगळी गणितंच बदलली. प्रचंड खर्च करुन, अफाट पैसा गुंतवून दसपट कमाई करण्याचं हे साधन मनोरंजनसम्राटांना आता गवसलंय. जावेद करीमची सामाजिक क्रांती आणि ओटीटीचं पुढलं स्वरूप यांची सांगड घालणारं भविष्य आत्ता उंबरठ्यावर उभं आहे..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.
