MGNREGA to VB–G RAM G: A New Chapter in India’s Rural Jobs and Livelihood Mission
India’s Shift from MGNREGA to VB–G RAM G: Welfare to Development Mission
लेखक - सचिन शिंदे
प्रस्तावना : महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा (MGNREGA), २००५ हा भारताचा प्रमुख हक्काधारित ग्रामीण रोजगार कायदा होता. तो ग्रामीण घराण्यांना अकुशल शारीरिक काम करण्यास तयार असलेल्यांना किमान १०० दिवसांच्या वेतन रोजगाराची हमी देत असे.
याचा उद्देश उपजीविका सुरक्षितता वाढवणे, ग्रामीण गरिबी आणि संकटातून स्थलांतर कमी करणे आणि मागणीप्रेरित, विकेंद्रीत चौकटीद्वारे टिकाऊ ग्रामीण संपत्ती निर्माण करणे असा होता.
२०२५ मध्ये केंद्र सरकारने विकासित भारत रोजगार आणि उपजीविका हमी मिशन (ग्रामीण) कायदा आणला. तो VB–G RAM G किंवा G RAM G म्हणून ओळखला जातो. हा MGNREGA ची जागा घेतो आणि ग्रामीण रोजगार धोरणाला विकासित भारत २०४७ दृष्टिकोनाशी जोडतो.
नवीन कायद्यात रोजगार हमी वाढवली आहे, ग्रामीण पायाभूत सुविधा आणि उपजीविकेवर भर दिला आहे आणि निधी, नियोजन आणि अंमलबजावणीची रचना मोठ्या प्रमाणात बदलली आहे.