‘आधी पाणी, मग पीक’; रब्बीचे क्षेत्र घटण्याची शक्यता
अल निनोचा पावसावर परिणाम; कमी पाऊस झालेल्या तालुक्यांत सिंचनाचे गणित महत्त्वाचे
सकाळ वृत्तसेवा
नाशिक, ता. १८ : अल निनोच्या प्रभावामुळे जिल्ह्यात पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने त्याचा फटका रब्बी हंगामाला बसण्याची शक्यता आहे. उपलब्ध पाणीसाठा आणि जमिनीतील ओलाव्याची स्थिती लक्षात घेता यंदा रब्बीचे क्षेत्र घटण्याचा अंदाज कृषी विभागाने व्यक्त केला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी बाजारभावाच्या अपेक्षेपेक्षा उपलब्ध पाण्याचा अंदाज घेऊनच पिकांचे नियोजन करावे, असे आवाहन जिल्हा प्रशासनाने केले आहे. जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांनी पत्रकार परिषदेत ही माहिती दिली.
जिल्ह्यातील प्रमुख धरणांमध्ये पुरेसा पाणीसाठा असला तरी नांदगाव, मालेगाव, येवला आणि सिन्नर तालुक्यांतील काही भागांत पावसाचे प्रमाण कमी आहे. त्यामुळे या भागात रब्बी हंगामासाठी सिंचनाचे पाणी किती उपलब्ध होणार, यावर पेरणीचे क्षेत्र अवलंबून राहणार आहे. खरीप पिकांची स्थिती सध्या नियंत्रणात असली तरी पुढील हंगामासाठी उपलब्ध पाण्याचा आढावा कृषी विभागाकडून घेण्यात येत आहे.
कांदा आणि अन्य प्रमुख पिकांना सध्या चांगला बाजारभाव मिळत असल्याने शेतकरी रब्बीत या पिकांकडे वळण्याची शक्यता आहे. मात्र, ‘बाजारभावापेक्षा पिकाला लागणारे पाणी महत्त्वाचे’ ठरणार आहे. उपलब्ध पाण्याचा विचार न करता पेरणीचे क्षेत्र वाढविल्यास हंगामाच्या मध्यावर सिंचनाचे संकट निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे ‘आधी पाणी, मग पीक’ या सूत्रानुसार नियोजन करण्याची गरज प्रशासनाने व्यक्त केली आहे.
दरम्यान, त्र्यंबकेश्वर, पेठ आणि सुरगाणा या पश्चिम पट्ट्यात समाधानकारक पाऊस झाल्याने धरणसाठ्याला आधार मिळाला आहे. या भागातील भातपिकांची स्थितीही चांगली आहे.
पाण्याचे नियोजन सुरू
धरणे, कालवे आणि नद्यांमधील उपलब्ध पाण्याचे महापालिका, नगरपालिका, ग्रामपंचायती तसेच उद्योगांसाठी क्षेत्रनिहाय नियोजन सुरू आहे. त्याचवेळी शेतीसाठी किती पाणी उपलब्ध होणार, याचेही नियोजन करावे लागणार आहे. त्यामुळे रब्बीचे संभाव्य क्षेत्र, पिकांची पाण्याची गरज आणि उपलब्ध साठा यांचा ताळमेळ साधण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे.
कमी पाऊस झालेल्या गावांची पाहणी
रब्बीचे क्षेत्र घटण्याची शक्यता असली तरी सर्वच भागांतील परिस्थिती समान नाही. पुरेसा जलसाठा आणि जमिनीत ओलावा असलेल्या भागांत परिस्थितीनुसार पेरणी करता येणार आहे. मात्र, कमी पाऊस झालेल्या भागांत उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्याची गरज आहे. अशा गावांची प्रत्यक्ष पाहणी करून पाणी व शेतीची स्थिती जाणून घेण्याचे निर्देश तहसीलदार आणि गटविकास अधिकाऱ्यांना दिल्याचे जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांनी सांगितले.
