अयोध्येतील बहुप्रतीक्षित राम मंदिरातील प्राणप्रतिष्ठेचा दिवस जवळ येऊन ठेपला आहे. २२ जानेवारीला प्राणप्रतिष्ठा होणार सून १६ जानेवारीपासूनच त्याच्याशी संबंधित विविध विधींना सुरुवात झाली आहे.

रामजन्मभूमी मंदिरातील रामल्लाच्या मूर्तीची कहाणी खूप रंजक आहे. तुम्हाला माहित आहे का की भव्य मंदिरात स्थापित होणारी रामल्लाची ही मूर्ती अयोध्येतील राम जन्मभूमीवर स्थापित होणारी चौथी मूर्ती असेल. चला तर मग आम्ही तुम्हाला सांगतो रामल्लाच्या तिसऱ्या मूर्तींचा इतिहास काय आहे?

1949 ते 6 डिसेंबर 1992 या काळात रामलल्लाची ही मूर्ती जन्मभूमीवर दिसली. मात्र बाबरी मशीद पाडल्यानंतर ही मूर्ती कार सेवेदरम्यान गायब झाली. बाबरी मशीद पाडल्यानंतर गायब झालेली मूर्ती ही रामलल्लाची मूळ मूर्ती नव्हती. कारसेवेदरम्यान गायब झालेली मूर्ती 22 डिसेंबर 1949 रोजी मध्यरात्री वादग्रस्त ठिकाणी ठेवण्यात आली होती. त्यानंतर हिंदू पक्षाने रामलल्लाच्या प्रकट होण्याचा दावा सुरू केला.

बाबरी विध्वंसाच्या दिवशी स्वतः त्या ठिकाणी उपस्थित असलेले ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत शर्मा त्यांच्या 'वॉर इन अयोध्या' या पुस्तकात लिहितात-

"६ डिसेंबर १९९२ रोजी अयोध्येत कारसेवेसाठी जमलेल्या जमावाने अचानक बाबरी मशीद पाडण्यास सुरुवात केली. सुमारे सव्वा चारच्या सुमारास वादग्रस्त वास्तूचा डावा गुंबद कोसळला. मध्यभागी असलेला मुख्य गुंबद दुपारी 4.40 वाजता पडला. इमारत कोसळल्याबरोबर, कारसेवकांची संपूर्ण ताकद मलबा समतल करण्यासाठी वापरली गेली, जेणेकरून शक्य तितक्या लवकर तेथे रामलल्लाची पुनर्स्थापना करता येईल. कारसेवकांनी जमीन सपाट करण्याचे काम सुरू केले. पंधरा बाय पंधरा यार्डच्या तुकड्यावर पाच फूट भिंत घाईघाईने उभी करण्यात आली. त्या तात्पुरत्या प्लॅटफॉर्मवर खालून अठरा पायऱ्या बांधल्या होत्या.

त्याचवेळी पुजारी सत्येंद्र दास यांनी बाहेर आणलेली रामललाची मूर्ती गायब झाल्याचे समोर आले. एकीकडे केंद्र सरकारच्या संभाव्य कारवाईचा धसका कारसेवकांना भेडसावत होता तर दुसरीकडे तात्पुरते मंदिर उभारण्यासाठी धावपळ सुरू होती. केंद्र सरकारच्या वतीने अयोध्या मंदिराचा मुद्दा केंद्रीय राज्यमंत्री पी.आर. कुमारमंगलम पहात होते. तात्पुरत्या मंदिरात मूर्ती ठेवली आहे की नाही, याची त्यांनी अनेकवेळा फोनवरून माहिती घेतली होती.

अयोध्येतील वास्तू पाडल्यानंतर तात्पुरत्या मंदिरात रामलल्लाची मूर्ती बसवण्यासाठी संघर्ष झाला होता, त्यामुळे केंद्र सरकार विशेषत: या प्रतिष्ठापनेसाठी सक्रिय होते. नरसिंह राव सरकारचे मंत्री पी.आर. कुमारमंगलम राजा अयोध्या विमलेंद्र मोहन प्रताप मिश्र यांच्या संपर्कात होते. राजसाहेब काँग्रेसचे समर्थक होते. अयोध्येत कर्फ्यू होता. दुकाने बंद होती. घाईघाईत राजा अयोध्याने आपल्या घरातून रामलल्लाच्या मूर्ती पाठवल्या, ज्या त्यांच्या आजीने त्यांच्या घरात तात्पुरते मंदिर बांधून ठेवल्या होत्या. बाबरी मशीद पाडल्यानंतर रिकाम्या झालेल्या जागेवर मूर्ती ठेवल्यानंतर राजा अयोध्या पी.आर. कुमारमंगलम यांना याबाबत माहिती देण्यात आली. त्यानंतर लगेचच पंतप्रधान नरसिंह राव यांनी मंत्रिमंडळाची बैठक बोलावून भाजपचे मुख्यमंत्री कल्याण सिंह यांना बडतर्फ करण्याचा निर्णय घेतला."