नाईलचे अस्तित्व तीन कोटी वर्षांपासून

पीटीआय
बुधवार, 13 नोव्हेंबर 2019

सिम्युलेटरचा वापर
या निष्कर्षांच्या पडताळणीसाठी संशोधकांच्या पथकाने संगणकीय प्रतिकृतीचाही (सिम्युलेटर) अभ्यास केला. यात चार कोटी वर्षांपूर्वीच्या पृथ्वीच्याखालील पतलांच्या हालचालींचा वेध घेण्यात आला. त्यातून शास्त्रज्ञांना अपेक्षित निकाल मिळाला असल्याने नाईल नदी तीन कोटी वर्षांपूर्वीची असल्याचे दावा त्यांनी केला आहे. शास्त्रज्ञांनी केलेली ही प्रायोगिक चाचणी यशस्वी ठरल्याने भविष्यात जगातील कांगो आणि यात्संगे यासारख्या महाकाय नद्यांच्या अभ्यासासाठीही हे तंत्रज्ञान वापरता येईल, अशी आशा त्यांना वाटत आहे. बारिकसारिक माहिती देण्याची सिम्युलेटरच्या क्षमता आश्‍चर्यकारक असल्याची नोंद घेत ‘नव्या तंत्रज्ञानातून जी माहिती मिळाली आहे, ती यापूर्वी कधीही मिळालेली नव्हती,’ असे मत अहवालाचे लेखक व क्‍युबेक विद्यापीठाचे भूभौतिक शास्त्रज्ञ यांनी व्यक्त केले.

ह्यूस्टन - जगातील प्राचीन समजल्या जाणाऱ्या इजिप्तच्या संस्कृतीत नाईल नदीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. आफ्रिका खंडातून वाहणारी आणि जगातील सर्वाधिक लांब असणाऱ्या नाईल नदीचे अस्तित्व पूर्वी गृहीत धरल्यापेक्षा सहा पटीने जास्त काळापासून आहे, असा निष्कर्ष एका संशोधनातून काढण्यात आला आहे. नाईल नदीचा उगम तीन कोटी वर्षांपूर्वी झाला असल्याचा दावा भूगर्भशास्त्रज्ञांनी केला आहे.

‘नेचर जिओसायन्स’ या नियतकालिकामध्ये या विषयावर लेख प्रसिद्ध झाला आहे. अमेरिकेतील ऑस्टिन येथील टेक्‍सास विद्यापीठातील संशोधकांनी नाईलबद्दल संशोधन केले आहे. दीर्घायुषी नद्यांच्या प्रवाहात वेळोवेळी बदल होत असतो; पण नाईल नदीचा प्रवाह स्थिर राहिला आहे, हे एक न उलगडलेले कोडे आहे. नाईलचा उगम कधी झाला आणि ती प्रदीर्घ काळ तिचे अस्तित्व कायम कसे राहिले, हा महत्त्वाचा प्रश्‍न असून, त्यावरील आमचे उत्तर उत्कंठावर्धक आहे, असे इटलीमधील रोमा ट्री विद्यापीठातील भूगर्भशास्त्रज्ञ क्‍याऊडिओ फॅसेन्ना यांनी सांगितले. नाईलच्या स्थिरावस्थेबद्दल प्रा. फेसेन्ना आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी नदीच्या इतिहासाचा शोध घेतला. यासाठी त्यांनी इथिओपियाच्या डोंगराळ प्रदेशातील प्राचीन ज्वालामुखीजन्य खडकांचे पृथक्करण करण्यात आले.

इथिओपियन डोंगररांगांची निर्मिती व वाढ वेगाने झाल्यानंतर त्यांची उंची लाखो वर्षे कायम राहिली आहे. इथिओपियन पठाराच्या भौगोलिक रचनेची निर्मिती तीन कोटी वर्षांपूर्वी झाल्याचे ज्ञात आहे, अशी माहिती लेखाचे लेखक आणि टेक्‍सास विद्यापीठाचे भूभौतिकतज्ज्ञ थ्रोस्टेन बेकर यांनी सांगितले आहे.


स्पष्ट, नेमक्या आणि विश्वासार्ह बातम्या वाचण्यासाठी 'सकाळ'चे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा
Web Title: nile river existence for three million years