राष्ट्रप्रेमी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

- प्रा. प्रमोद लांडगे, सोलापूरडॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्हणजे महाप्रलयातला एक निवारा. अंधारातला एक दीपस्तंभ. महाराष्ट्राचेच नव्हे तर अखंड भारताचे भूषण. नवभारताची घटना बनविणारे कायदे पंडित. हिंदूधर्माची नवस्मृती देणारे आणि स्त्रियांची मान उंच करणारे नवस्मृतीकर. ज्या समाजाला आजवर आम्ही दूर ठेवले त्या समाजाला नवा धर्म देणारे धर्मदीप होते..डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे अति दारुण परिस्थितीत वाढले. भयानक अडचणीत त्यांना सयाजीराव गायकवाड महाराजांची मदत मिळाली. ते बॅरिस्टर झाले. विद्यासंपन्न असून देखील त्यांना दूर बसविले जाई. अपमान केला जाई. त्यांनी महाडचा सत्याग्रह, पुण्याचा सत्याग्रह, नाशिकचा सत्याग्रह करून दलित समाज संघटित केला. त्यांच्यात चैतन्य आणले. हे आंबेडकरांचे सर्वात महान कार्य होय. डॉ. आंबेडकरांच्या घरी मोठे फर्निचर कधीच दिसणार नाही परंतु ग्रंथांनी भरलेली कपाटे दिसतील. सेनापती बापट म्हणत, ‘‘डॉ. आंबेडकर खरे ब्राह्मण आहेत. ज्ञानाची उपासना करणारे आहेत. आंबेडकर म्हणजे एक प्रचंड महाप्रलय होय.’.राष्ट्रप्रेमी बाबासाहेब आंबेडकरांनी राष्ट्रीय चळवळीपासून अलिप्त राहून आपला वेगळा पक्ष स्थापला व अस्पृश्यांच्या संरक्षणासाठी राजकीय तरतुदीचा आग्रह धरला. आंबेडकरांचा राष्ट्राभिमान जाज्ज्वल्य होता. याचे पुरावे त्यांच्या लिखाणात आढळतात. अस्पृश्य समाज भारतीय समाजाचा एक अविभाज्य घटक असला तरी अल्पसंख्य म्हणून सवर्ण हिंदू समाजाहून त्याचे वेगळे असे स्वतंत्र अस्तित्व आहे. एवढेच त्यांचे सांगणे होते..राष्ट्रातील फुटीर प्रवत्तींना आळा बसून राष्ट्र बळकट व्हावे. म्हणून केंद्रसत्ता नेहमी खंबीर ठेवली पाहिजे, अशीच त्यांची भूमिका होती. याच भूमिकेवरून पाकिस्तानची मागणी मान्य करून भारताला एक एकात्म व प्रबळ राष्ट्र बनवा, असा राष्ट्रीय नेत्यांनी सल्ला दिला. पुढे हिंदू धर्मातून बाहेर पडल्याचा निर्णय घेतला तेव्हा राष्ट्रीय ऐक्याला बाधा येऊ नये, म्हणून भारतीय परंपरेशी सुसंगत असा बौद्ध धर्म स्वीकारला.राष्ट्रप्रेमाबरोबर लोकशाहीवरही त्यांची अपार श्रद्धा होती. ते ब्राह्मण्यत्त्वावर टीका करित ब्राह्मणावर नाही. विषमतेवर हल्ला करीत. रक्ताचा शेवटचा थेंब असेपर्यंत माझ्या देशाचे मी प्राणपणाने रक्षण करीन, असे ते म्हणत. देशातील संस्कृतीत रुजलेला बौद्ध धर्म स्वीकारणारे आंबेडकर हे वादळ सडेतोड, निर्भीड व कर्तव्य कठोर होते. देशभक्तीने रसरसलेले होते..आंबेडकर चळवळ व दलित समाजस्त्रियांना ताठ मानेने जगावयास लावणारे आंबेडकर दलिताच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्वाचा विकास घडविणारे आंबेडकर हे या भारताच्या इतिहासाचे एक सोनेरी पान आहे. आंबेडकरांची चळवळ, दलितांच्या संघटना, चळवळीचे यश व अपयश सध्या महाराष्ट्रात एका वादळात तशाच घिरट्या घेत आहेत. याचे कारण म्हणजे आंबेडकरांना योग्य शिष्य मिळाले नाहीत. जसे मार्क्सला लेनिन एंगल्स मिळाले तसे आंबेडकरांना मिळाले नाहीत..आंबेडकरांची चळवळ मोठ्या सामर्थ्याने हाकणारा क्रांतिकारक सध्या तरी दिसत नाही. राजकीय डावपेच, उणे दुणे, थोडासा स्वार्थ, नेतृत्वाची तहान या गोष्टीमुळे ही चळवळ थांबली आहे. सध्याचे नेतृत्व लंगडे आहे. लंगड्यामागे इतर लंगडे खुरडत जात आहेत. अनेक गट, पक्ष यामुळे दलित समाज चक्रात सापडला आहे. विशिष्ट दलित वर्ग हाच चळवळीसाठी झटतो आहे. पुढे धावतो आहे, संघर्ष करतो.बाकीचे दलित आपल्याच गटात, विभागात संघटना करून स्तब्ध आहेत. काही सत्ताधारी पक्षाकडे स्वप्रगतीसाठी गेला आहे. सध्याच्या वातावरणात सर्व दलितांनी आंबेडकरांच्या विचाराचे मंथन करत एकत्र येण्याची गरज आहे. संघशक्ती शिवाय विकास नाही हे ओळखले पाहिजे. सच्च्या अनुयायांनी दलित समाजातील विस्कळीतपणा नाहीसा होण्यासाठी व बाबासाहेबांचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी चळवळीला हातभार लावावा. दलित समाजाची एकजूटच आंबेडकरांची चळवळ नेटाने पुढे घेऊन जाईल..आंबेडकरांचे लिखाण नवसमाज निर्मितीसाठीसंघर्ष विचार हाच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा लेखन धर्म होता. माणसांच्या मुक्तीचा विचार हाच त्याच्या लेखणीचा ध्येयवाद होता. परदेशात असताना ब्रेड व पापडावर दिवस काढून अठरा तास अभ्यास केला व 'द प्रॉब्लेम ऑफ द रूपी' सारखे पुस्तक लिहून त्याच्या प्रस्तावनेत ‘प्रो. कॅनन’ यांना या माझ्या शिष्याकडून मलाही काही शिकता येण्यासारखा आहे, असे अभिमानाने उद्गार त्याने काढावयास लावले. लंडन येथून एम.एस.सी. व डी.एस.सी. आणि बॅरिस्टर होऊन परत आल्यावर त्यांनी सिडनहॅम कॉलेजवर प्राचार्य पदासाठी अर्ज केला पण तेथे त्याची जात आडवी आली..त्यामुळे भारतातील जातीयतेवर ते प्रखरतेने हल्ला चढवित व अज्ञानी लोक भारताला अप्रगतशील करीत आहेत असे परखड बोलत. धर्मपरिवर्तनाच्या क्षेत्रात ‘बुद्ध अँड हिज धम्म’ हा त्याचा ग्रंथ नवीन संहिता झाला. बहिष्कृत भारत जनता साप्ताहिकातून समाजव्यवस्थेतील हीन परंपरेचा आगपाखड करून दलितांच्या जीवनात दीप लावला. ‘हू वेअर द शुद्राज, व्हाट काँग्रेस अँड गांधी हॅव इन टु द अनटचेबल, अनटचेबलस् कास्टस् इन इंडिया, बुद्धीझम अँड कम्यूनिझम, फेडरेशन व्हरसेस फ्रीडम, ॲनिहिलेशन ऑफ कॉस्ट, विथ रिप्लाय टू महात्मा गांधी, स्टेटस् अँड मायनॉरिटीज, असे कितीतरी महान ग्रंथ आंबेडकरांनी लिहून देशाला ज्ञान देण्याचा चंग बांधला होता..बाबासाहेबांच्या वेदनेची कर्मभूमी महाराष्ट्र होती. त्यांची वेदना व दलितांच्या डोळ्यातील निखळणाऱ्या अश्रृंनी आपल्या देशाच्या लोकशाहीचे सिंचन केले आहे. बाबासाहेबांनी वेदना त्यांचे करूणेचे अश्रू समस्त दीनदलितासाठी ज्वाला फुले ठरतील आज त्यांच्या जयंत्ती निमित्ताने समस्त दलित बौद्ध संघटना, पक्ष व समाजाने एकदिलाच्या एकजुटीचा विचार करून आंबेडकरांनी विषमतेविरुद्ध जो महाप्रलय घडवून आणला त्याला वाहून घेतले पाहिजे. त्या प्रलयातील एक कण झाले पाहिजे व या समाजाला उजळून काढले पाहिजे समाजाची नवनिर्मिती केली पाहिजे. ही काळाची गरज आहे..सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

राष्ट्रप्रेमी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

Related Stories

Dr Babasaheb Ambedkar Jayanti: महामानवाला महावंदना! अहिल्यानगर शहर व उपनगरांत मिरवणुका उत्साहात; ११ संघटनांचा मिरवणुकीत सहभाग..