Adan Dam Water Storage : अडाण धरणात केवळ ५७ टक्के जलसाठा; दारव्हा, कारंजासह ४४ गावांच्या पाणीपुरवठ्याची चिंता

वाशीम जिल्ह्यातील अडाण धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात यंदा अल्प पाऊस झाल्याने तालुक्यासाठी महत्त्वाच्या असलेल्या अडाण प्रकल्पात केवळ ३८.५६ दलघमी म्हणजेच सुमारे ५७ टक्के उपयुक्त जलसाठा आहे. दारव्हा व कारंजा लाड शहरांसह तीन तालुक्यांतील ४४ गावांच्या पाणीपुरवठ्याची भिस्त या प्रकल्पावर असल्याने आगामी काळात पाणीटंचाई टाळण्यासाठी आता पासूनच जलसाठ्याचे काटेकोर नियोजन करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

अडाण प्रकल्पाची एकूण जलसाठवण क्षमता ७८.३२ दलघमी असून त्यापैकी ६७.२५ दलघमी उपयुक्त आणि ११.०७ दलघमी मृत जलसाठा आहे. यंदा पावसाळा संपत आला तरी धरणात केवळ ३८.५६ दलघमी उपयुक्त पाणीसाठा आहे. त्यामुळे उपलब्ध पाण्यावर पिण्याच्या पाण्याबरोबरच सिंचनाचेही नियोजन करण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर आहे.

अडाण प्रकल्पातून दारव्हा शहरासह तालुक्यातील काही गावांना, नेर तालुक्यातील २२ गावांना तसेच कारंजा लाड शहरासह १४ गावांना पाणीपुरवठा केला जातो. या पाणीपुरवठ्यासाठी एकूण ११ दलघमी पेक्षा जास्त पाणीसाठा आरक्षित आहे. सध्या उपलब्ध असलेला कमी जलसाठा, आगामी काळातील बाष्पीभवन आणि विविध कारणांमुळे होणारा पाण्याचा उपसा लक्षात घेता आरक्षित पाणीसाठ्याचे योग्य नियोजन करणे आवश्यक ठरणार आहे.

मागील वर्षी तालुक्यात ८०० मिमीपेक्षा जास्त पाऊस झाला होता. मात्र यंदा पावसाळा संपत आला तरी केवळ ४५८ मिमी. पावसाची नोंद झाली आहे. त्यामुळे नदी-नाले आत्तापासूनच कोरडे पडू लागले असून खरीप पिकांवरही पावसाअभावी मोठा परिणाम झाला आहे. याचा थेट परिणाम अडाण प्रकल्पातील जलसाठ्यावर झाला आहे. त्यामुळे रब्बी हंगावरही प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. पालकमंत्री संजय राठोड यांच्यामुळे अडाण प्रकल्पाच्या कालव्यांसाठी सुधारित १८२ कोटी रुपयांच्या प्रशासकीय मान्यतेनंतर कामाला गती मिळाली.

सिंचन क्षेत्र वाढण्याच्या अपेक्षेने शेतकऱ्यांच्या आशा पल्लवित झाल्या. मात्र, धरणात पुरेसा जलसाठ्याअभावी कालव्यांची कामे पूर्ण होवूनही प्रत्यक्ष सिंचनासाठी पाण्याची उपलब्धता हा प्रश्न कायम राहणार आहे. अडाण प्रकल्पातील सध्याचा जलसाठा लक्षात घेता पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देत सिंचन, पाणीपुरवठा योजना, बाष्पीभवन आणि भविष्यातील पाण्याची गरज यांचा विचार करून जलसाठ्याचे टप्प्याटप्प्याने नियोजन करण्याची आवश्यकता आहे. आगामी उन्हाळ्यात संभाव्य पाणीटंचाई टाळण्यासाठी प्रशासनाने आतापासूनच उपाययोजना सुरू कराव्यात, अशी मागणी होत आहे.