निसर्गासोबत जगणं शिकूया! ‘माणसांचं जंगल’ लिहिताना मृण्मयींचा झालेला स्वतःशी संवाद

मृण्मयी देशपांडेबघता बघता वर्ष संपत आलं. गेल्या वर्षी साधारण याच सुमारास ‘सकाळ’मधून विचारणा झाली, की वर्षभर ‘सकाळ’मध्ये कॉलम लिहिणार का? घाई नाही, जानेवारीपासून सुरू करायचा आहे! आणि विषयाचं पूर्ण स्वातंत्र्य तुम्हाला आहे... .तेव्हा मी हो म्हणाले; पण मनामध्ये सतत विचार होते, की वर्षभर लोकांशी लेखाच्या माध्यमातून गप्पा मारण्याइतका अनुभव किंवा विषय माझ्याकडे खरोखरच आहेत का? आणि काल जेव्हा आमचं बोलणं झालं, आणि मला सांगण्यात आलं, की हा लेख धरून आता शेवटचे दोन लेख.. तेव्हा वाटून गेलं.. अजून कितीतरी बोलायचं राहिलं आहे.. आता तुमच्याशी बोलायची सवय लागली आहे.. आणि एखादी चांगली सवय लागणं जितकं अवघड असतं, तितकंच ती सवय मोडतानासुद्धा त्रास होतोच!.डिसेंबर महिन्यामध्ये साधारण सगळेच गतवर्षात घडलेल्या घडामोडींचा हिशेब मांडायला घेतात... पण आत्ता माझ्यासमोर गेल्या पाच वर्षांचा जमा-खर्च उभा आहे.. थोडक्यात मी हा लेखसुद्धा महाबळेश्वरच्या आमच्या शेतामध्ये बसूनच लिहिते आहे... खरंतर बसून म्हणजे धापा टाकत लिहिते आहे... कारण आमच्या घराच्या वावरातील सगळी झाडं - ज्यांच्याभोवती पावसाळ्यामध्ये पूर्ण रान माजलं होतं.. ती मी मोकळी केली आहेत.. आणि आता दोन पावलं चालतानासुद्धा ब्रह्मांड आठवतं आहे..सध्या आमचं शेतातलं रूटीन अगदी सुंदर जमून गेलं आहे.. रोज रात्री नऊ-साडेनऊ वाजता झोपत असल्यामुळे सकाळी सहा वाजता जाग येते.. साडेसहापर्यंत चहा पोटामध्ये गेलेला असतो (सकाळी उठल्या उठल्या चहा पिऊ नये हे मला अगदी नक्की माहिती आहे; पण चांगल्या सवयींप्रमाणेच वाईट सवयीसुद्धा पटकन सुटत नाहीत. .जो कोणी माझी सकाळी उठल्या क्षणी चहा पिण्याची किंवा एकंदर चहाच पिण्याची सवय मोडून दाखवेल, त्याला माझं अर्ध राज्य आणि राजकन्येशी लग्न.. असो मजेचा मुद्दा सोडून देऊ..) पावणेसात ते सातच्या मध्ये उजाडायला सुरुवात होते आणि बाकी कुठलाही विचार करण्याआधी किंवा मोबाईल हातामध्ये घेऊन इन्स्टाग्राम नावाच्या एका ब्लॅक होलमध्ये शिरण्याच्या आधी आम्ही विळे आणि खुरपी घेऊन शेतात असतो....सकाळी अकरापर्यंत ज्या वेगात आणि ज्या आनंदात काम होतं.. फक्त शेतातलंच नाही तर कोणतंही, ते दिवसाच्या बाकीच्या वेळात होऊ शकत नाही हा माझा अनुभव आहे. आणि सध्या तर शेताला वळण लावण्याचं काम फारच जोरात सुरू आहे - कारण आमचं ‘इंट्रॉडक्शन टू परमाकल्चर’ हे वर्कशॉप जानेवारीपासून सुरू होत आहे...मी आणि स्वप्नील आम्ही दोघंही या वर्कशॉपची आतुरतेनं वाट बघत असतो.. त्याचं कारण म्हणजे आम्हाला आमच्यासारखी माणसं भेटतात.. गेल्या दहा वर्षांमध्ये स्वप्नीलनं जे काही अनुभवलं आहे, तो जे काही शिकला आहे, ते बाकीच्यांबरोबर शेअर करणं हा मुद्दा असतोच, म्हणजे अभ्यास हा मुद्दा आलाच; पण त्याचबरोबर आपल्यासारखी अनेक माणसं पुन्हा एकदा निसर्गाबरोबर जोडलं जाण्याचा, किंवा ज्यांच्याकडे अनेक वर्षांपासून शेतजमिनी आहेत. .Jui Gadkari : जुई गडकरींच्या जीवावर बेतलेला क्षण! रॉयल पाल्म्समध्ये ऑडिशनच्या नावाखाली ‘चकवा’! .पण पडून आहेत, कारण त्यांच्या काही पिढ्या आधीपासून शेती करणं बंद झालं आहे, त्यांना पुन्हा एकदा शेतीकडे वळावंसं वाटत आहे, आणि फक्त शेतीकडे नाही, तर नैसर्गिक पद्धतीनं जमीन कसावी असं वाटत आहे, अशा माणसांना भेटणं, त्यांच्याबरोबर बोलणं, ज्ञानाची आणि अनुभवाची देवाणघेवाण करणं हे अत्यंत सुखद असतं. शेतावरचे ते तीन दिवस आमचे अत्यंत आनंदात आणि खरोखरच पॉझिटिव्हिटीनं भरलेले असतात.. .तिसऱ्या दिवशी जेव्हा सर्टिफिकेट वाटली जातात, तेव्हा एकमेकांचा निरोप घेताना डोळे पाणावलेले असतात.. खरंतर तीन दिवसांमध्ये आयुष्यभर टिकणारी नाती आणि मैत्री तयार होणं हे आपण एरवी नाही अनुभवू शकत.. पण पुन्हा तेच, पंचमहाभूतांच्या साक्षीनं तयार झालेली नाती ही खरोखरच आयुष्यभर टिकतात.. जे हात एकत्र मातीमध्ये काम करतात, अडीअडचणीला तेच मदतीसाठी पुढे धावून येतात.. आणि हे सगळं अनुभवायचं असेल तर आमचं शेत तुमच्यासाठी उघडं आहे हे वेगळं सांगायला नकोच!.तुम्हाला ही गोष्ट माहिती आहे की नाही माहीत नाही; पण जमिनीच्या खाली झाडांची मुळं एकमेकांशी बोलतात.. एखाद्या झाडाला एखादी गोष्ट कमी पडत असेल तर ती देतात.. जंगल असंच तयार होतं.. एकमेकांच्या साथीनं, मदतीनं, एकमेकांचं वेगळेपण जपत! तिथं ‘मोनो कल्चर’ नसतं.. मोठ्या झाडांच्या आधारानं वेलीसुद्धा वर जातात.. मोठ्या झाडांच्या सावलीमध्ये वाढणाऱ्या वेगळ्या वनस्पती असतात.. गवताचा एक थर मातीची काळजी घेत असतो.. ती उघडी पडू नये म्हणून फोफावत असतो.. निसर्ग मातीला कधीच उघडं पडू देत नाही!.जंगलाची एक सिस्टिम असते.. प्रोसेस असते.. ‘सर्व्हायव्हल ऑफ द फिटेस्ट’ हा निसर्गाचा नियम आहेच; पण ‘जगा आणि जगू द्या’ हे तत्त्वसुद्धा तिथं पाळलं जातं...आत्ता त्याचीच गरज आहे.. माणसानंसुद्धा जंगल झालं पाहिजे.. चांगल्या अर्थाने चांगल्या माणसांचं जंगल झालं पाहिजे...सकाळ+ चे सदस्य व्हा ब्रेक घ्या, डोकं चालवा, कोडे सोडवा!शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.Read latest Marathi news, Watch Live Streaming on Esakal and Maharashtra News. Breaking news from India, Pune, Mumbai. Get the Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education updates, मराठी ताज्या बातम्या, मराठी ब्रेकिंग न्यूज, मराठी ताज्या घडामोडी. And Live taja batmya on Esakal Mobile App. Download the Esakal Marathi news Channel app for Android and IOS.

निसर्गासोबत जगणं शिकूया! ‘माणसांचं जंगल’ लिहिताना मृण्मयींचा झालेला स्वतःशी संवाद

Related Stories

‘ती’ चे क्षितिज : ऑनलाइन दिसणं आणि ऑफलाइन जगणं

जीवनमान-जीवनभान : ‘वेळ नाही’ हा भ्रम

जीवनमान-जीवनभान : शांततेचा पाया