India China Trade Deficit
esakal
गौरव बाळे
भारत आणि चीन या दोन्ही आशियाई महासत्तांमधील द्विपक्षीय संबंध नेहमीच जागतिक भूराजकीय समतोल आणि अर्थकारणाच्या केंद्रस्थानी राहिले आहेत. अलिकडच्या वर्षांत दोन्ही देशांमधील राजनैतिक तणाव आणि सीमावर्ती आव्हाने कायम असतानाही, द्विपक्षीय व्यापार पातळीवरील देवाणघेवाण मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. राष्ट्रीय स्तरावरील अग्रगण्य वृत्तपत्रांच्या अधिकृत आर्थिक अहवालानुसार, भारताचा चीनसोबतचा एकूण व्यापार एका बाजूला नवा उच्चांक गाठत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला यामुळे निर्माण होणारी तीव्र संरचनात्मक व्यापारी तूट भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या व्यापक हितासाठी आणि आर्थिक सुरक्षेसाठी एक मोठे धोरणात्मक आव्हान ठरत आहे. दोन्ही देशांमधील हा आर्थिक प्रवास स्पर्धा आणि सहकार्य अशा दोन्ही आघाड्यांवर भारताची धोरणात्मक परीक्षा पाहणारा ठरत आहे.
अलिकडील अधिकृत आर्थिक आकडेवारीचा आणि आर्थिक सर्वेक्षणाचा अभ्यास केला असता, भारत आणि चीनमधील वार्षिक द्विपक्षीय व्यापार सुमारे ११८ अब्ज अमेरिकन डॉलरच्या पार गेला आहे. या आंतरराष्ट्रीय व्यापारातील सर्वात लक्षवेधी आणि आव्हानात्मक बाब म्हणजे भारताची सातत्याने विस्तारणारी व्यापारी तूट होय. व्यापारी तूट म्हणजे भारताकडून चीनला होणाऱ्या एकूण निर्यातीच्या तुलनेत चीनकडून भारतीय बाजारपेठेत होणारी आयात प्रचंड प्रमाणात जास्त असणे. सध्या ही तूट ८५ अब्ज अमेरिकन डॉलरपेक्षा जास्त या ऐतिहासिक पातळीवर पोहोचली असून, भारताच्या एकूण जागतिक चालू खात्यावरील तुटीमध्ये चिनी आयातीचा वाटा सर्वात मोठा आहे. चीनमधून होणाऱ्या स्वस्त उत्पादनांच्या प्रचंड प्रवाहामुळे देशांतर्गत बाजारपेठेतील समतोल बिघडत असून हे एकांगी व्यापारी अवलंबित्व भारतासाठी चिंतेचा विषय बनले आहे.
