Premium|Study Room : भारतीय सीमांचं रक्षण आणि वादांचं व्यवस्थापन

लेखक - निखिल वांधे

१५ जून २०२० रोजी गालवान खोऱ्याच्या गोठवणाऱ्या उंचीवर, १४ हजार फूट उंचीवर भारतीय आणि चिनी सैनिकांमध्ये झालेला संघर्ष हा गेल्या ४५ वर्षांतील प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवरील (LAC) पहिला प्राणघातक संघर्ष होता.

या घटनेने २० भारतीय सैनिकांचा बळी घेतला आणि विश्वासार्हता निर्माण करणाऱ्या उपाययोजनांद्वारे (CBMs) राखलेल्या सीमा शांततेचा आभास मोडीत काढला. भारताचे सीमावाद ही केवळ नकाशावरील रेषा नसून ते अत्यंत स्फोटक बिंदू आहेत, जे कधीही पूर्णतः युद्धात रूपांतरित होऊ शकतात.

भारत १५,१०६ किलोमीटरची भू-सीमा सात देशांशी सामायिक करतो. पाकिस्तान आणि चीनसोबतचे न सुटलेले प्रादेशिक वाद केवळ जमिनीचे तुकडे नसून त्यामध्ये जटिल भू-राजकीय स्पर्धा, ऐतिहासिक वारसा, वांशिक परिमाणे आणि प्रखर राष्ट्रवादी भावनांचा अंतर्भाव आहे, ज्यामुळे त्यांचे व्यवस्थापन विलक्षण आव्हानात्मक बनते.