West Asia Crisis and Energy Security
esakal
लेखक : गौरव बाळे
प्रस्तावना
पश्चिम आशिया हा जागतिक राजकारणातील सर्वात संवेदनशील प्रदेशांपैकी एक मानला जातो. येथे घडणाऱ्या घटना केवळ प्रादेशिक मर्यादेत राहत नाहीत, तर जागतिक अर्थव्यवस्था, ऊर्जा सुरक्षा आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांवर थेट परिणाम करतात. या पार्श्वभूमीवर इराण आणि अमेरिका यांच्यातील अलीकडील संघर्ष आणि त्यानंतर झालेला युद्धविराम हा अत्यंत महत्त्वाचा विषय ठरतो. या युद्धविरामामुळे तात्पुरते तणाव कमी झाले असले, तरी परिस्थिती अजूनही नाजूक आणि अनिश्चित आहे.
तणावाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी !
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव हा अनेक दशकांपासून चालत आलेला आहे. परंतु २०२५-२६ या कालावधीत या तणावाने अधिक तीव्र स्वरूप घेतले. इराणमधील अंतर्गत अस्थिरता, अणुऊर्जा कार्यक्रमावरील वाद आणि प्रादेशिक राजकारणातील स्पर्धा या सर्व घटकांनी परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची केली. २०२६ च्या सुरुवातीला अमेरिकेने आणि त्यांच्या सहयोगींनी इराणमधील महत्त्वाच्या लष्करी आणि अणुऊर्जा-संबंधित ठिकाणांवर हल्ले केले, ज्यामुळे संघर्ष उघड स्वरूपात समोर आला. त्यानंतर इराणनेही प्रतिहल्ले करून अमेरिकन तळांवर आणि त्यांच्या सहयोगींवर दबाव वाढवला.